Insulinooporność to zaburzenie metaboliczne, w którym komórki docelowe – głównie mięśni, wątroby i tkanki tłuszczowej – nie reagują odpowiednio na hormon insulinę. Insulina ma na celu wprowadzić glukozę do komórek (z udziałem receptorów insulinowych) – samodzielnie komórki nie są w stanie tego zrobić. Insulinooporność to brak odpowiedniej reakcji komórek na insulinę i blokowanie wprowadzania glukozy do wnętrza komórek. Organizm w odpowiedzi produkuje duże ilości insuliny, aby uzyskać reakcje komórek i wprowadzić glukozę na do komórek docelowych. Objawy zaburzenia często pojawiają się stopniowo i bywają niespecyficzne, dlatego wiele osób długo nie zdaje sobie sprawy z problemu. Warto znać pierwsze sygnały, które mogą wskazywać na konieczność wykonania badań.
Spis treści
Czym jest insulinooporność?
Jak działa insulina?
Insulina jest hormonem produkowanym przez trzustkę. Pomaga komórkom mięśniowym wykorzystywać glukozę jako źródło energii i utrzymywać prawidłowe stężenie glukozy we krwi. Nadmiar krążącej insuliny natomiast sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej – niewykorzystana glukoza przekierowywana jest do tkanki tłuszczowej a insulina hamuje proces spalania tłuszczu (lipolizę).
e-Recepta
Teleporada ogólna
Na czym polega insulinooporność?
W insulinooporności komórki stają się mniej wrażliwe na działanie insuliny. Trzustka musi więc produkować jej więcej, aby utrzymać prawidłowe stężenie glukozy we krwi. Zaburzenie to może prowadzić do rozwoju stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 2.
Najczęstsze objawy insulinooporności
1. Przewlekłe zmęczenie
Częstym objawem jest utrzymujące się zmęczenie mimo odpowiedniej ilości snu i odpoczynku. Wynika to z opóźnionego wykorzystywania glukozy przez komórki organizmu, mimo jej odpowiedniego czy wysokiego stężenia we krwi.
2. Senność po posiłkach
Po spożyciu większej ilości węglowodanów może pojawiać się wyraźna senność lub spadek energii. Określane jest to jako hipoglikemia reaktywna – po posiłku bogatym w węglowodany trzustka wyrzuca gigantyczną ilość insuliny (na małą ilość „insulinooporny” organizm nie reaguje). Ta duża ilość hormonów błyskawicznie „oczyszcza” krew z glukozy, powodując nagły spadek jej stężenia, czasem poniżej normy. Efektem jest senność i brak sił około 1-2 godziny po posiłku. Mózg, odcięty od stabilnego dopływu glukozy, przełącza organizm w tryb oszczędzania energii (potrzeba snu).
3. Trudności z redukcją masy ciała
Pomimo stosowania diety i aktywności fizycznej utrata kilogramów może być utrudniona.
4. Napady głodu i ochota na słodycze
Nagłe uczucie głodu oraz częsta potrzeba sięgania po słodkie przekąski mogą być związane z wahaniami stężenia glukozy.
5. Przyrost tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha
Nagromadzenie tkanki tłuszczowej w obrębie brzucha (zarówno powłokach, jak i wokół narządów) jest jednym z częściej obserwowanych objawów.
6. Problemy z koncentracją
Niektóre osoby zauważają trudności ze skupieniem uwagi i koncentracją na zadaniach umysłowych lub pogorszenie pamięci.
7. Wahania energii w ciągu dnia
Okresy wzmożonej aktywności mogą przeplatać się z nagłymi spadkami energii.
8. Nieprawidłowe wyniki badań glukozy
Nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych mogą być pierwszym sygnałem zaburzeń metabolicznych. Obserwuje się podwyższone stężenie glukozy i insuliny na czczo, często też nieprawidłowy wynik „krzywej cukrowej ” (testu OGTT).
9. Choroby towarzyszące
Insulinooporność często współwystępuje z podwyższonym ciśnieniem tętniczym oraz nieprawidłowym stężeniem cholesterolu. Często obserwuje się też stłuszczenie wątroby lub trzustki w badaniu ultrasonograficznym jamy brzusznej.
10. Ciemniejsze zabarwienie skóry
U części osób pojawiają się przebarwienia skórne w okolicy karku, pach lub pachwin.
Kto jest szczególnie narażony na insulinooporność?
Większe ryzyko dotyczy osób z nadwagą lub otyłością, zwłaszcza brzuszną. Znaczenie ma nieprawidłowy tryb życia – niewystarczająca aktywność fizyczna oraz dieta bogata w tłuszcze zwierzęce, cukry proste i wysokoprzetworzoną żywność.
Do grup ryzyka należą także osoby, u których w rodzinie występowała cukrzyca typu 2. Insulinooporność częściej obserwuje się również u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS). Negatywny wpływ może mieć także przewlekły stres i niedobór snu.
Kiedy warto wykonać badania?
Badania warto rozważyć, jeśli przez dłuższy czas występują opisane objawy lub obecne są czynniki ryzyka, takie jak otyłość brzuszna czy obciążający wywiad rodzinny.
Pierwszym krokiem powinna być konsultacja z lekarzem POZ lub diabetologiem. W diagnostyce często wykorzystuje się oznaczenie glukozy na czczo, insuliny na czczo oraz wyliczenie wskaźnika HOMA. Zakres badań i interpretację wyników powinien określić lekarz.
FAQ
Czy insulinooporność oznacza cukrzycę?
Nie. Insulinooporność jest zaburzeniem metabolicznym, które może zwiększać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2.
Czy insulinooporność można cofnąć?
W wielu przypadkach zmiana stylu życia, redukcja masy ciała i regularna aktywność fizyczna mogą poprawić wrażliwość organizmu na insulinę.
Jakie badania wykonać przy podejrzeniu insulinooporności?
Najczęściej wykonuje się badanie glukozy na czczo, insuliny na czczo oraz oblicza wskaźnik HOMA-IR (wylicza się go na podstawie stężenia glukozy i insuliny we krwi na czczo). Wynik powyżej 2 sugeruje insulinooporność, powyżej 2,5 potwierdza ją z dużą pewnością.
Do jakiego lekarza zgłosić się z podejrzeniem insulinooporności?
Pierwsza konsultacja może odbyć się u lekarza POZ, który w razie potrzeby skieruje pacjenta do diabetologa lub endokrynologa.
Podsumowanie
Insulinooporność często rozwija się stopniowo i może przez długi czas nie dawać charakterystycznych objawów. Przewlekłe zmęczenie, trudności z redukcją masy ciała czy senność po posiłkach mogą być sygnałami, których nie należy ignorować. W przypadku podejrzeń warto skonsultować się z lekarzem i wykonać odpowiednie badania, ponieważ podjęcie leczenia pomaga zarówno poprawić jakość życia, jak i zapobiec rozwinięciu się schorzeń towarzyszących.
e-Recepta
Teleporada ogólna
Źródło zdjęcia:
https://www.thorne.com/take-5-daily/article/what-is-insulin-resistance-and-why-should-i-know-about-it
Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej, konsultacji lekarskiej ani diagnozy w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Treści przedstawione na stronie recepty.pl nie mogą zastąpić indywidualnej oceny stanu zdrowia dokonanej przez lekarza lub innego wykwalifikowanego pracownika medycznego. W przypadku jakichkolwiek dolegliwości, niepokojących objawów lub pytań dotyczących zdrowia, należy skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się na wizytę stacjonarną.
