Leczenie nadciśnienia tętniczego często wymaga stosowania leków. Dostępnych jest kilka ich grup, które wpływają na różne mechanizmy regulujące ciśnienie tętnicze krwi. U części pacjentów stosuje się jednocześnie kilka substancji czynnych, które mogą znajdować się także w jednej tabletce.
Taka strategia pozwala na jednoczesne uderzenie w kilka przyczyn wysokiego ciśnienia, co znacznie przyspiesza stabilizację wyników a tym samym lepszą ochronę serca i mniejsze ryzyko wystąpienia nagłego udaru czy zawału.
Spis treści
Kiedy rozpoznaje się nadciśnienie i czym ono grozi?
O nadciśnieniu tętniczym mówimy wtedy, gdy w kilkukrotnych, prawidłowo wykonanych pomiarach w gabinecie lekarskim wartości ciśnienia skurczowego wynoszą co najmniej 140 mm Hg i/lub rozkurczowego co najmniej 90 mm Hg (zapisywane jako ≥ 140/90 mm Hg). W przypadku samodzielnych pomiarów domowych granica ta jest niższa i wynosi ≥ 135/85 mm Hg.
Nieleczone nadciśnienie uszkadza naczynia krwionośne, prowadząc do miażdżycy, niewydolności nerek oraz groźnego przerostu lewej komory serca. Jest ono także główną przyczyną udarów mózgu i zawałów serca, dlatego regularne zażywanie leków ratuje zdrowie i życie.
e-Recepta
Teleporada ogólna
Jak działają leki na nadciśnienie tętnicze?
Leki przeciwnadciśnieniowe zmniejszają opór naczyniowy oraz objętość krążącej krwi poprzez blokowanie hormonów kurczących naczynia (w układzie renina–angiotensyna–aldosteron), bezpośredni rozkurcz mięśniówki naczyń krwionośnych lub zwiększenie usuwania nadmiaru wody i sodu przez nerki.
Skoordynowane działanie tych mechanizmów pozwala skutecznie obniżyć ciśnienie tętnicze, odciążyć serce i chronić najważniejsze narządy przed uszkodzeniem.
Nie istnieje jednak jeden lek odpowiedni dla wszystkich pacjentów. Dobór preparatu jest indywidualny, ponieważ medykament idealny dla osoby starszej może zupełnie nie sprawdzić się u pacjenta młodego, zawsze przed wyborem leku bierzemy pod uwagę również choroby towarzyszące nadciśnieniu i inne stosowane leki.
Jakie są główne rodzaje leków na nadciśnienie tętnicze?
Inhibitory ACE
Hamują enzym konwertujący angiotensynę II, wpływając na układ regulujący ciśnienie tętnicze. Do tej grupy należą m.in. peryndopryl, ramipryl, enalapryl, lizynopryl oraz chinapryl.
Leki te wykazują silne działanie ochronne na nerki, serce, powodują cofanie się przerostu lewej komory. Z uwagi na ogromną liczbę wieloletnich badań, to właśnie inhibitory ACE są lekami pierwszego wyboru u pacjentów po zawale serca oraz ze stabilną chorobą niedokrwienną. Skuteczniej zmniejszają ryzyko kolejnego incydentu sercowego.
Sartany (ARB)
Blokują receptory dla angiotensyny II, co powoduje rozkurcz naczyń i obniża ciśnienie tętnicze. Przykładowe leki z tej grupy to telmisartan, walsartan, losartan, kandesartan oraz olmesartan.
Poodobnie jak leki z grupy ACE działają ochronnie na nerki oraz kardioprotekcyjnie. Są uznawane za najlepiej tolerowaną grupę leków na nadciśnienie, a pacjenci rzadko je odstawiają.
Niektóre sartany (szczególnie telmisartan) aktywują receptory PPAR-gamma. W praktyce oznacza to, że poprawiają wrażliwość tkanek na insulinę, pomagając lepiej kontrolować stężenie cukru i cholesterolu u osób z otyłością lub stanem przedcukrzycowym.
Antagoniści wapnia
Działania tej grupy leków polega na hamowaniu napływu jonów wapnia do komórek. Niższe wewnątrzkomórkowe stężenie jonów wapnia powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, zmniejszenie obwodowego oporu naczyniowego, a w konsekwencji obniżenie ciśnienia tętniczego.
Właściwości tych leków są wykorzystywane w leczeniu zaburzeń rytmu serca, choroby niedokrwiennej serca, zespołu Raynauda, zaburzeń krążenia mózgowego i obwodowego, a także w zagrożeniu porodem przedwczesnym.
Przykładowe leki z tej grupy to np. amlodypina, lerkanidypina, nitrendypina oraz lacydypina.
Leki moczopędne (diuretyki)
Diuretyki (np. indapamid, hydrochlorotiazyd, torasemid czy spironolakton) zwiększają wydalanie sodu i wody przez nerki. Pomaga to zmniejszyć objętość płynów w organizmie i kontrolować ciśnienie tętnicze.
Diuretyki pętlowe (np. torasemid) błyskawicznie usuwają nadmiar wody uwięzionej w tkankach, co skutecznie likwiduje obrzęki kończyn.
Z kolei leki moczopędne z grupy antagonstów aldosteronu (spironolakton i eplerenon) blokują proces włóknienia i bliznowacenia serca, u pacjentów z niewydolnością tego narządu.
Krzyścią diuretyków tiazydowych (hydrochlorotiazyd, indapamid, furosemid czy torasemid) jest zatrzymywanie wapnia w organizmie i ochrona kości przed osteoporozą, a także zapobieganie kamicy nerkowej. Nie są jednak zalecane u chorych na dnę moczanową, ponieważ podnoszą stężenie kwasu moczowego.
Z uwagi na ich działanie zwiększające częstość oddawania moczu leki moczopędne lepiej stosować rano, aby uniknąć konieczności wybudzania się i wstawania do toalety w nocy.
Beta-blokery
Leki takie jak bisoprolol, nebiwolol, metoprolol, karwedilol czy betaksolol blokują receptory adrenergiczne (beta-1 w sercu i beta-2 m.in. w naczyniach oraz oskrzelach), przez co wpływają m.in. na pracę serca zwalniając tętno.
Mają szczególne zastosowanie u pacjentów z określonymi wskazaniami kardiologicznymi jak zaburzenia rytmu czy choroba wieńcowa. Bardzo ważne jest, aby nigdy nie odstawiać beta-blokerów nagle z dnia na dzień, gdyż grozi to gwałtownym, niebezpiecznym dla życia przyspieszeniem akcji serca.
Lek jednoskładnikowy a lek złożony – czym się różnią?
Preparaty jednoskładnikowe
Zawierają jedną substancję czynną. Lekarz dobiera preparat i jego dawkę do sytuacji klinicznej pacjenta oraz efektów terapii.
Stosuje się je najczęściej na samym początku leczenia, aby sprawdzić, jak organizm reaguje na konkretny związek chemiczny. Ułatwia to precyzyjne sterowanie dawką i wychwycenie, który lek wywołał ewentualne skutki uboczne.
Preparaty złożone
Zawierają dwie lub więcej substancji czynnych w jednej tabletce. Mogą łączyć np. inhibitor ACE z antagonistą wapnia, dzięki czemu jednocześnie oddziałują na różne mechanizmy regulujące ciśnienie tętnicze.
Dzięki takiemu połączeniu dawki poszczególnych składników mogą być mniejsze, co skutecznie minimalizuje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Jest to nowoczesny standard medyczny, który pozwala na szybsze i stabilniejsze osiągnięcie prawidłowych wyników pomiarów.
Dlaczego stosuje się leki złożone na nadciśnienie tętnicze?
Połączenie substancji z różnych grup pozwala na wykorzystanie odmiennych mechanizmów działania i może ułatwiać osiągnięcie docelowych wartości ciśnienia tętniczego.
Umieszczenie kilku substancji w jednej tabletce zmniejsza również liczbę tabletek przyjmowanych przez pacjenta, co może ułatwiać regularne stosowanie leczenia. Zmniejsza to ryzyko pominięcia dawki, co jest najczęstszą przyczyną niepowodzenia terapii u pacjentów.
Preparat złożony nie jest jednak automatycznie najlepszym wyborem dla każdego. Decyzja zależy od sytuacji klinicznej i powinna być podejmowana przez lekarza. Jeśli wymagana jest nietypowa kombinacja dawek, której nie ma w gotowych produktach wieloskładnikowych, lekarz pozostanie przy osobnych preparatach.
Jak lekarz dobiera leki na nadciśnienie tętnicze?
Przy wyborze leczenia lekarz uwzględnia m.in. wartości ciśnienia tętniczego, wiek pacjenta, ryzyko sercowo-naczyniowe, choroby współistniejące, czynność nerek oraz tolerancję dotychczasowej terapii.
Leczenie powinno być dobierane indywidualnie, a w razie potrzeby modyfikowane na podstawie uzyskiwanych efektów. Idąc na wizytę, warto zabrać ze sobą dzienniczek z pomiarami ciśnienia z ostatnich dwóch tygodni, wykonywanymi rano i wieczorem.
Należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach – zarówno na receptę, jak i bez recepty.
Czy można samodzielnie zmieniać leki na nadciśnienie tętnicze?
Nie należy samodzielnie odstawiać leków, zmieniać ich dawek ani zastępować preparatu złożonego innymi lekami. Prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego podczas terapii świadczą o jej skuteczności, a nie o ustąpieniu nadciśnienia.
Nagłe zaprzestanie przyjmowania leków może prowadzić może do gwałtownego skoku ciśnienia, który stanowi bezpośrednie zagrożenie zdrowia a odstawienie leków z grupy beta blokerów może wywołać gwałtowne przyspieszenie akcji serca.
FAQ
Czy przy nadciśnieniu tętniczym zawsze trzeba przyjmować kilka leków?
Nie. Sposób leczenia zależy m.in. od wartości ciśnienia tętniczego, ryzyka sercowo-naczyniowego, chorób współistniejących i odpowiedzi na terapię.
U osób z łagodnym nadciśnieniem i brakiem innych schorzeń, terapię rozpoczyna się często od jednego leku połączonego ze zmianą diety i redukcją masy ciała. Dopiero gdy taka metoda nie przynosi efektu przez kilka tygodni, lekarz podejmuje decyzję o dołączeniu kolejnej substancji.
Czy lek złożony działa lepiej niż jednoskładnikowy?
Nie jest to regułą u każdego pacjenta. Terapia skojarzona wykorzystuje różne mechanizmy działania i może ułatwiać skuteczną kontrolę ciśnienia tętniczego.
Badania kliniczne pokazują jednak, że pacjenci stosujący preparaty złożone rzadziej trafiają do szpitala z powodu nagłych przełomów nadciśnieniowych. Wynika to z faktu, że skojarzone substancje wzajemnie nasilają swoje pozytywne działanie, blokując możliwość gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego.
Czy lek złożony można zastąpić dwiema osobnymi tabletkami?
Takiej zmiany nie należy dokonywać samodzielnie. Preparaty mogą różnić się substancjami czynnymi, dawkami oraz schematem stosowania.
Nawet jeśli kupisz w aptece dwa leki o tych samych nazwach substancji, mogą one mieć inny czas uwalniania się w żołądku niż preparat złożony. Taka zamiana bez nadzoru lekarskiego często skutkuje rozchwianiem ciśnienia tętniczego i powrotem złego samopoczucia.
Czy można odstawić leki, gdy ciśnienie tętnicze jest prawidłowe?
Nie należy odstawiać ich bez konsultacji z lekarzem. Prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego są wynikiem skutecznie prowadzonego leczenia.
Nadciśnienie to choroba przewlekła, która nie znika, a dobre wyniki oznaczają jedynie, że lek działa prawidłowo i trzyma chorobę w ryzach. Odstawienie tabletek sprawi, że po kilku dniach ciśnienie tętnicze powróci do niebezpiecznych, wysokich wartości sprzed kuracji.
O zmianie terapii lub jej zakończeniu można myśleć, jeśli ciśnienie tętnicze podczas leczenia jest bardzo niskie, występują osłabienie, zawroty głowy i omdlenia.
Podsumowanie
Leki na nadciśnienie tętnicze działają poprzez różne mechanizmy i często są stosowane łącznie. Rodzaj preparatu, dawki i liczbę substancji czynnych lekarz dobiera indywidualnie do potrzeb pacjenta.
Twoim najważniejszym zadaniem jako pacjenta jest codzienne, o stałej porze przyjmowanie zaleconych dawek i unikanie samodzielnych modyfikacji. Pamiętaj, że skuteczna walka z nadciśnieniem to proces długofalowy, który chroni Twoje zdrowie i znacząco wydłuża życie.
Źródło zdjęcia:
https://kalrahospitals.org/can-hypertension-be-cured-heart-specialist-in-delhi-explains/
e-Recepta
