Miażdżyca – jak zatrzymać lub cofnąć rozwój choroby?

Czym jest miażdżyca?

Miażdżyca to przewlekła choroba tętnic, która rozwija się przez wiele lat, często nie powodując żadnych wyraźnych objawów. Polega na stopniowym odkładaniu się w ścianach naczyń krwionośnych substancji tłuszczowych, przede wszystkim cholesterolu, a także komórek zapalnych, wapnia i innych składników krwi. W efekcie dochodzi do zwężenia światła tętnic oraz ograniczenia przepływu krwi do narządów i tkanek.

Choroba ta jest jedną z głównych przyczyn zawałów serca, udarów mózgu oraz choroby tętnic kończyn dolnych. Według specjalistów miażdżyca należy do najważniejszych chorób cywilizacyjnych współczesnego świata i odpowiada za znaczną część zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych.

Ryzyko rozwoju miażdżycy wzrasta wraz z wiekiem, jednak proces chorobowy może rozpoczynać się już w młodym wieku. Do najważniejszych czynników sprzyjających jej rozwojowi należą podwyższony poziom cholesterolu LDL, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, palenie papierosów, otyłość oraz brak aktywności fizycznej.

Jak powstaje miażdżyca?

Rozwój miażdżycy jest procesem wieloetapowym. Wszystko zaczyna się od uszkodzenia wewnętrznej warstwy tętnicy, zwanej śródbłonkiem. Do takiego uszkodzenia mogą przyczyniać się między innymi wysokie stężenie cholesterolu LDL, podwyższone ciśnienie tętnicze, przewlekły stan zapalny czy dym tytoniowy.

W miejscach uszkodzenia śródbłonka zaczynają gromadzić się cząsteczki cholesterolu. Organizm traktuje je jako zagrożenie, dlatego uruchamia reakcję zapalną. Do ściany naczynia napływają komórki układu odpornościowego, które pochłaniają cholesterol. Z czasem tworzą się tzw. komórki piankowate, będące jednym z pierwszych etapów rozwoju zmian miażdżycowych.

W kolejnych latach proces ten postępuje. Odkładają się kolejne warstwy tłuszczów, tkanki łącznej i wapnia, co prowadzi do powstawania blaszek miażdżycowych. Tętnice stają się coraz mniej elastyczne i stopniowo się zwężają, utrudniając prawidłowy przepływ krwi.

Czym są blaszki miażdżycowe?

Blaszka miażdżycowa to zmiana chorobowa rozwijająca się wewnątrz ściany tętnicy. Składa się głównie z cholesterolu, komórek zapalnych, włókien tkanki łącznej oraz złogów wapnia.

Początkowo blaszki są niewielkie i nie powodują dolegliwości. W miarę upływu czasu mogą jednak zwiększać swoje rozmiary, zwężając światło naczynia i ograniczając dopływ krwi do ważnych narządów. Gdy zwężenie staje się znaczne, pojawiają się objawy niedokrwienia, takie jak ból w klatce piersiowej, zawroty głowy czy ból nóg podczas chodzenia.

Szczególnie niebezpieczne są tzw. niestabilne blaszki miażdżycowe. Mogą one pękać, prowadząc do powstania skrzepu krwi. Taki skrzep może całkowicie zablokować przepływ krwi w tętnicy, wywołując zawał serca lub udar mózgu.

e-Recepta

Zamów konsultację lekarską online z możliwością wystawienia e-recepty. Bez wychodzenia z domu, bez kolejek – szybko i w 100% online.

59,00 zł

Wybierz

Teleporada ogólna

Zamów konsultację lekarską online (teleporadę). Porozmawiaj z lekarzem bez wychodzenia z domu. Szybka diagnoza i porady zdrowotne przez telefon lub czat.

99,00 zł

Wybierz

Które naczynia są najczęściej zajęte przez miażdżycę?

Miażdżyca może rozwijać się w tętnicach znajdujących się w różnych częściach organizmu. Objawy choroby zależą przede wszystkim od lokalizacji zmian.

Najczęściej zajęte są tętnice wieńcowe, które zaopatrują mięsień sercowy w tlen i składniki odżywcze. Zwężenie tych naczyń może prowadzić do choroby wieńcowej, dławicy piersiowej oraz zawału serca.

Częstą lokalizacją zmian miażdżycowych są również tętnice szyjne dostarczające krew do mózgu. Zaawansowana miażdżyca tych naczyń zwiększa ryzyko przemijających incydentów niedokrwiennych oraz udaru mózgu.

Zmiany mogą pojawiać się także w tętnicach kończyn dolnych. W takich przypadkach charakterystycznym objawem jest ból nóg podczas chodzenia, określany jako chromanie przestankowe. W zaawansowanych stadiach choroby może dojść do poważnych zaburzeń ukrwienia kończyn.

Miażdżyca może również obejmować aortę, czyli największą tętnicę organizmu, a także tętnice nerkowe i inne naczynia odpowiedzialne za dopływ krwi do narządów wewnętrznych.

Niezależnie od lokalizacji zmian, wczesne wykrycie miażdżycy i wdrożenie odpowiedniego leczenia mają kluczowe znaczenie dla zmniejszenia ryzyka groźnych powikłań sercowo-naczyniowych.

Jakie są objawy miażdżycy?

Objawy miażdżycy zależą przede wszystkim od tego, które tętnice zostały zajęte przez proces chorobowy oraz jak bardzo doszło do ograniczenia przepływu krwi. W początkowych etapach choroba zwykle rozwija się bezobjawowo, dlatego wiele osób przez długi czas nie zdaje sobie sprawy z jej obecności.

Dolegliwości pojawiają się najczęściej wtedy, gdy zwężenie tętnicy staje się na tyle duże, że narządy i tkanki nie otrzymują wystarczającej ilości tlenu oraz składników odżywczych. Z tego powodu objawy mogą być bardzo różnorodne i zależą od lokalizacji zmian miażdżycowych.

Wczesne objawy miażdżycy

Wczesna miażdżyca zazwyczaj nie powoduje charakterystycznych objawów. Choroba rozwija się powoli przez wiele lat, a pierwsze sygnały bywają niespecyficzne i łatwe do zignorowania.

Niektórzy pacjenci mogą zauważyć szybsze męczenie się podczas wysiłku fizycznego, spadek wydolności organizmu lub uczucie osłabienia. Objawy te wynikają z pogarszającego się ukrwienia narządów, jednak same w sobie nie pozwalają na postawienie rozpoznania.

W przypadku zmian rozwijających się w tętnicach wieńcowych pierwszym sygnałem może być dyskomfort w klatce piersiowej pojawiający się podczas większego wysiłku, szybkiego marszu lub wchodzenia po schodach. Gdy miażdżyca dotyczy tętnic kończyn dolnych, pacjent może odczuwać ból lub skurcze łydek podczas chodzenia na dłuższych dystansach.

Ponieważ wczesne objawy są często mało charakterystyczne, ogromne znaczenie mają regularne badania profilaktyczne, zwłaszcza u osób z podwyższonym poziomem cholesterolu, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą lub historią chorób sercowo-naczyniowych w rodzinie.

Objawy zaawansowanej miażdżycy

W miarę postępu choroby zwężenie naczyń staje się coraz większe, co prowadzi do wyraźniejszych dolegliwości związanych z niedokrwieniem poszczególnych narządów.

Jeżeli miażdżyca obejmuje tętnice wieńcowe serca, mogą występować:

• ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej,
• duszność podczas wysiłku,
• uczucie kołatania serca,
• ograniczona tolerancja wysiłku fizycznego.

W przypadku zmian w tętnicach szyjnych i naczyniach mózgowych mogą pojawić się:

• zawroty głowy,
• zaburzenia równowagi,
• przemijające zaburzenia widzenia,
• trudności z mówieniem,
• osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała.

Miażdżyca tętnic kończyn dolnych najczęściej objawia się:

• bólem nóg podczas chodzenia,
• uczuciem zimnych stóp,
• bladością skóry kończyn,
• wolniejszym gojeniem się ran,
• bólem kończyn występującym nawet w spoczynku w zaawansowanych przypadkach.

Zaawansowana miażdżyca może prowadzić do bardzo poważnych powikłań, takich jak zawał serca, udar mózgu czy krytyczne niedokrwienie kończyn.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Konsultacja lekarska jest wskazana zawsze wtedy, gdy pojawiają się objawy mogące sugerować zaburzenia przepływu krwi w tętnicach. Szczególną uwagę należy zwrócić na nawracający ból w klatce piersiowej, duszność podczas wysiłku, bóle nóg pojawiające się podczas chodzenia czy nagłe zaburzenia neurologiczne.

Nie należy również czekać na wystąpienie objawów, jeśli występują czynniki ryzyka miażdżycy. Osoby z nadciśnieniem tętniczym, podwyższonym cholesterolem, cukrzycą, otyłością lub palące papierosy powinny regularnie wykonywać badania kontrolne i konsultować wyniki z lekarzem.

Natychmiastowej pomocy medycznej wymagają objawy mogące świadczyć o zawale serca lub udarze mózgu. Należą do nich silny ból w klatce piersiowej, nagła duszność, utrata przytomności, opadanie kącika ust, zaburzenia mowy lub nagły niedowład kończyn. W takich sytuacjach należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe.

Czy miażdżycę można cofnąć?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez pacjentów, którzy dowiadują się o podwyższonym poziomie cholesterolu lub otrzymują diagnozę miażdżycy. Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Wbrew popularnym mitom nie istnieje sposób pozwalający całkowicie „oczyścić” tętnice z wieloletnich zmian miażdżycowych. Jednocześnie współczesna medycyna dysponuje metodami, które mogą skutecznie zatrzymać rozwój choroby, ustabilizować istniejące blaszki miażdżycowe, a w niektórych przypadkach nawet doprowadzić do ich częściowego zmniejszenia.

Najważniejsze znaczenie mają wczesne wykrycie choroby, skuteczne leczenie czynników ryzyka oraz trwała zmiana stylu życia. Im wcześniej zostaną podjęte odpowiednie działania, tym większa szansa na ograniczenie szkód wywołanych przez miażdżycę i zmniejszenie ryzyka zawału serca czy udaru mózgu.

Co oznacza „cofnięcie miażdżycy”?

Pojęcie „cofnięcia miażdżycy” może być różnie interpretowane. Dla wielu osób oznacza całkowite usunięcie blaszek miażdżycowych i przywrócenie tętnic do stanu sprzed choroby. W praktyce medycznej sytuacja jest bardziej złożona.

Lekarze mówią o regresji miażdżycy wtedy, gdy dochodzi do zmniejszenia objętości blaszek miażdżycowych lub poprawy funkcjonowania ściany naczyń krwionośnych. Jeszcze częściej celem leczenia jest zahamowanie dalszego rozwoju zmian oraz stabilizacja istniejących blaszek.

Stabilna blaszka miażdżycowa jest mniej podatna na pęknięcie i powstanie skrzepu, który może doprowadzić do zawału serca lub udaru mózgu. Z tego powodu sukces terapeutyczny nie zawsze oznacza całkowite zniknięcie zmian, lecz przede wszystkim zmniejszenie ryzyka groźnych powikłań.

Warto podkreślić, że nawet u osób z zaawansowaną miażdżycą odpowiednie leczenie może znacząco poprawić rokowanie i wydłużyć życie.

Czy blaszki miażdżycowe mogą się zmniejszyć?

Tak, w określonych warunkach blaszki miażdżycowe mogą ulec częściowemu zmniejszeniu. Największe znaczenie ma skuteczne obniżenie stężenia cholesterolu LDL, określanego często jako „zły cholesterol”.

Badania wykazały, że intensywne leczenie hipolipemizujące, zwłaszcza z wykorzystaniem statyn oraz nowoczesnych leków obniżających cholesterol, może prowadzić do stopniowej regresji części zmian miażdżycowych. Proces ten jest jednak powolny i zwykle trwa wiele miesięcy lub lat.

Warto pamiętać, że nawet jeśli rozmiar blaszki nie zmniejszy się znacząco, może dojść do jej stabilizacji. Oznacza to, że staje się ona mniej niebezpieczna i rzadziej powoduje ostre incydenty sercowo-naczyniowe.

Na poprawę stanu naczyń wpływają również:

• regularna aktywność fizyczna,
• dieta wspierająca zdrowie układu krążenia,
• utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
• kontrola ciśnienia tętniczego,
• leczenie cukrzycy,
• całkowite zaprzestanie palenia papierosów.

Połączenie farmakoterapii i zdrowego stylu życia daje najlepsze efekty w ograniczaniu postępu choroby.

Co pokazują najnowsze badania naukowe?

Współczesne badania obrazowe umożliwiają bardzo dokładną ocenę zmian zachodzących w tętnicach. Dzięki temu naukowcy mogą obserwować, jak leczenie wpływa na rozwój miażdżycy.

Wyniki licznych badań klinicznych potwierdzają, że intensywne obniżanie poziomu cholesterolu LDL zmniejsza ryzyko zawału serca, udaru mózgu oraz zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych. U części pacjentów obserwuje się również niewielką, ale mierzalną regresję blaszek miażdżycowych.

Coraz więcej dowodów wskazuje także na znaczenie przewlekłego stanu zapalnego w rozwoju miażdżycy. Dlatego naukowcy badają nowe metody leczenia ukierunkowane nie tylko na cholesterol, ale również na procesy zapalne zachodzące w ścianach naczyń.

Eksperci są zgodni, że najskuteczniejszą strategią pozostaje kompleksowe działanie obejmujące leczenie farmakologiczne, zdrową dietę, regularny wysiłek fizyczny oraz eliminację czynników ryzyka. Takie postępowanie pozwala nie tylko spowolnić rozwój miażdżycy, ale w niektórych przypadkach również doprowadzić do częściowego cofnięcia zmian.

Najważniejszy wniosek płynący z aktualnej wiedzy medycznej jest jednak prosty: miażdżyca nie musi nieuchronnie postępować. Odpowiednio wcześnie rozpoczęte leczenie może skutecznie zahamować rozwój choroby i znacząco zmniejszyć ryzyko jej najgroźniejszych konsekwencji.

Jak zatrzymać rozwój miażdżycy?

Choć całkowite usunięcie zmian miażdżycowych nie zawsze jest możliwe, współczesna medycyna oferuje skuteczne sposoby spowalniania, a niekiedy nawet częściowego cofania procesu chorobowego. Kluczowe znaczenie ma ograniczenie czynników, które przyspieszają odkładanie się blaszek miażdżycowych w ścianach tętnic.

Najlepsze efekty przynosi jednoczesne działanie w kilku obszarach. Obejmuje ono kontrolę poziomu cholesterolu, utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego, leczenie zaburzeń gospodarki węglowodanowej oraz eliminację szkodliwych nawyków, takich jak palenie papierosów. Im wcześniej zostaną wdrożone odpowiednie działania, tym większa szansa na zachowanie zdrowia naczyń krwionośnych i zmniejszenie ryzyka poważnych powikłań.

Obniżenie poziomu cholesterolu LDL

Jednym z najważniejszych elementów walki z miażdżycą jest obniżenie stężenia cholesterolu LDL, określanego potocznie jako „zły cholesterol”. To właśnie jego nadmiar sprzyja odkładaniu się tłuszczów w ścianach tętnic i tworzeniu blaszek miażdżycowych.

W zależności od indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego lekarz może zalecić zmianę diety, zwiększenie aktywności fizycznej oraz leczenie farmakologiczne. Najczęściej stosowanymi lekami są statyny, które skutecznie obniżają poziom cholesterolu LDL i zmniejszają ryzyko zawału serca oraz udaru mózgu.

Coraz częściej wykorzystywane są również nowoczesne leki, takie jak ezetymib czy inhibitory PCSK9, szczególnie u osób z bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym lub trudnościami w osiągnięciu docelowych wartości cholesterolu.

U wielu pacjentów już niewielkie obniżenie poziomu LDL przekłada się na istotne zmniejszenie ryzyka powikłań miażdżycy.

Kontrola ciśnienia tętniczego

Nadciśnienie tętnicze jest jednym z najważniejszych czynników uszkadzających ściany naczyń krwionośnych. Długotrwale podwyższone ciśnienie zwiększa obciążenie tętnic i przyspiesza rozwój zmian miażdżycowych.

Dlatego regularne monitorowanie ciśnienia tętniczego oraz jego skuteczne leczenie mają ogromne znaczenie dla zdrowia układu krążenia. U wielu osób korzystne efekty przynoszą już zmiany stylu życia, takie jak ograniczenie spożycia soli, redukcja masy ciała, regularna aktywność fizyczna oraz zmniejszenie poziomu stresu.

Jeżeli takie działania okazują się niewystarczające, lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwnadciśnieniowych. Dzięki odpowiedniej kontroli ciśnienia można zmniejszyć ryzyko uszkodzenia naczyń, serca, nerek i mózgu.

Leczenie cukrzycy i insulinooporności

Podwyższony poziom glukozy we krwi negatywnie wpływa na ściany naczyń krwionośnych i znacząco przyspiesza rozwój miażdżycy. Z tego powodu osoby chorujące na cukrzycę należą do grupy szczególnie wysokiego ryzyka wystąpienia zawału serca, udaru mózgu oraz innych powikłań sercowo-naczyniowych.

Ważnym elementem profilaktyki i leczenia miażdżycy jest utrzymywanie prawidłowej kontroli glikemii. Obejmuje to stosowanie odpowiedniej diety, regularną aktywność fizyczną oraz leczenie zalecone przez lekarza.

Coraz większą uwagę zwraca się również na insulinooporność, która często poprzedza rozwój cukrzycy typu 2. Wczesne rozpoznanie tego zaburzenia i wprowadzenie zmian stylu życia może skutecznie ograniczyć ryzyko dalszych problemów metabolicznych oraz rozwoju miażdżycy.

Rzucenie palenia papierosów

Palenie papierosów należy do najsilniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka miażdżycy. Substancje zawarte w dymie tytoniowym uszkadzają śródbłonek naczyń krwionośnych, nasilają proces zapalny oraz sprzyjają tworzeniu się zakrzepów.

U osób palących miażdżyca rozwija się szybciej, a ryzyko zawału serca, udaru mózgu i choroby tętnic kończyn dolnych jest znacznie wyższe niż u osób niepalących.

Dobrą wiadomością jest to, że korzyści zdrowotne pojawiają się już w krótkim czasie po zerwaniu z nałogiem. W kolejnych miesiącach poprawia się funkcjonowanie naczyń krwionośnych, zmniejsza się stan zapalny, a ryzyko poważnych incydentów sercowo-naczyniowych stopniowo spada.

Rzucenie palenia jest jednym z najskuteczniejszych działań, jakie może podjąć osoba z miażdżycą lub zwiększonym ryzykiem jej rozwoju. W połączeniu z odpowiednim leczeniem i zdrowym stylem życia może znacząco poprawić rokowanie oraz zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia groźnych powikłań.

Dieta przy miażdżycy – co jeść, a czego unikać?

Sposób odżywiania odgrywa kluczową rolę zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu miażdżycy. Odpowiednio skomponowana dieta może pomóc obniżyć poziom cholesterolu LDL, ograniczyć stan zapalny w organizmie oraz zmniejszyć ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.

Warto podkreślić, że nie istnieje jedna „cudowna” dieta, która usunie blaszki miażdżycowe. Badania pokazują jednak, że regularne spożywanie zdrowych produktów oraz ograniczenie żywności wysoko przetworzonej może skutecznie spowolnić rozwój choroby i poprawić stan naczyń krwionośnych.

Zmiana nawyków żywieniowych przynosi najlepsze efekty wtedy, gdy staje się trwałym elementem stylu życia, a nie jedynie krótkotrwałą kuracją.

Produkty wspierające zdrowie naczyń krwionośnych

Osoby z miażdżycą powinny wybierać produkty bogate w błonnik, witaminy, składniki mineralne oraz zdrowe tłuszcze. Takie składniki wspierają prawidłową pracę układu krążenia i pomagają utrzymać korzystny profil lipidowy.

Szczególnie polecane są:

• warzywa i owoce,
• pełnoziarniste produkty zbożowe,
• rośliny strączkowe,
• orzechy i nasiona,
• tłuste ryby morskie,
• oliwa z oliwek,
• awokado,
• produkty bogate w błonnik pokarmowy.

Duże znaczenie mają kwasy tłuszczowe omega 3 obecne między innymi w łososiu, makreli, śledziu i sardynkach. Wspierają one prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych oraz mogą pomagać w ograniczaniu procesów zapalnych.

W codziennej diecie warto również uwzględniać produkty zawierające sterole i stanole roślinne, które pomagają zmniejszać wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego.

Dieta śródziemnomorska a miażdżyca

Jednym z najlepiej przebadanych modeli żywienia wspierających zdrowie serca jest dieta śródziemnomorska. Od wielu lat znajduje się ona wśród najczęściej rekomendowanych sposobów odżywiania dla osób z chorobami układu krążenia.

Jej podstawę stanowią warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, oliwa z oliwek, orzechy oraz ryby. Ogranicza natomiast spożycie czerwonego mięsa, tłustych produktów odzwierzęcych i żywności wysoko przetworzonej.

Liczne badania wykazały, że osoby stosujące dietę śródziemnomorską rzadziej chorują na chorobę wieńcową, zawał serca oraz udar mózgu. Korzystne działanie wynika między innymi z dużej zawartości przeciwutleniaczy, błonnika oraz nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Dieta śródziemnomorska pomaga również utrzymać prawidłową masę ciała, poprawia profil lipidowy oraz wspiera kontrolę ciśnienia tętniczego, co ma ogromne znaczenie w leczeniu miażdżycy.

Produkty, które mogą przyspieszać rozwój miażdżycy

Niektóre produkty spożywcze sprzyjają podwyższeniu poziomu cholesterolu LDL, nasilają stan zapalny i mogą przyczyniać się do szybszego rozwoju zmian miażdżycowych.

Do produktów, których spożycie warto ograniczyć, należą przede wszystkim:

• żywność typu fast food,
• produkty zawierające tłuszcze trans,
• słodycze i wyroby cukiernicze,
• słodzone napoje,
• tłuste czerwone mięso,
• wysoko przetworzone wędliny,
• chipsy i słone przekąski,
• produkty bogate w sól.

Nadmierne spożycie cukrów prostych może prowadzić do nadwagi, otyłości oraz zaburzeń gospodarki węglowodanowej, które dodatkowo zwiększają ryzyko miażdżycy. Z kolei zbyt duża ilość soli sprzyja rozwojowi nadciśnienia tętniczego, będącego jednym z głównych czynników uszkadzających naczynia krwionośne.

Warto pamiętać, że zdrowa dieta nie polega na całkowitym eliminowaniu pojedynczych produktów, lecz na utrzymywaniu właściwych proporcji i regularnym dokonywaniu korzystnych wyborów żywieniowych. Nawet niewielkie zmiany w codziennym jadłospisie mogą w dłuższej perspektywie przynieść wymierne korzyści dla zdrowia serca i naczyń krwionośnych.

Aktywność fizyczna a miażdżyca

Regularna aktywność fizyczna jest jednym z najskuteczniejszych sposobów wspierania zdrowia układu sercowo-naczyniowego. Ruch pomaga nie tylko zapobiegać rozwojowi miażdżycy, ale również odgrywa ważną rolę w spowalnianiu jej postępu u osób, u których choroba została już rozpoznana.

Współczesny styl życia często wiąże się z wielogodzinnym siedzeniem i niewielką ilością codziennego ruchu. Taka sytuacja sprzyja rozwojowi nadwagi, otyłości, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy oraz zaburzeń lipidowych, które należą do głównych czynników ryzyka miażdżycy.

Dobrą wiadomością jest to, że nawet umiarkowana aktywność fizyczna wykonywana regularnie może przynieść znaczące korzyści zdrowotne i poprawić funkcjonowanie naczyń krwionośnych.

Jak ruch wpływa na naczynia krwionośne?

Podczas wysiłku fizycznego serce pracuje intensywniej, a przepływ krwi przez naczynia wzrasta. Dzięki temu poprawia się funkcjonowanie śródbłonka, czyli wewnętrznej warstwy naczyń krwionośnych, która odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu ich prawidłowej elastyczności.

Regularny ruch pomaga:

• obniżać poziom cholesterolu LDL,
• zwiększać stężenie cholesterolu HDL, określanego jako „dobry cholesterol”,
• poprawiać kontrolę ciśnienia tętniczego,
• zmniejszać stężenie glukozy we krwi,
• ograniczać przewlekły stan zapalny,
• wspierać utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Aktywność fizyczna wpływa również na lepsze dotlenienie tkanek oraz wspomaga tworzenie dodatkowych drobnych naczyń krwionośnych, które mogą częściowo kompensować ograniczony przepływ krwi w miejscach objętych zmianami miażdżycowymi.

Regularny ruch zmniejsza także ryzyko wystąpienia zawału serca, udaru mózgu oraz przedwczesnego zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych.

Jakie ćwiczenia są zalecane?

Największe korzyści dla układu krążenia przynoszą ćwiczenia aerobowe, czyli takie, które angażują duże grupy mięśni i powodują umiarkowane przyspieszenie pracy serca.

Do najczęściej rekomendowanych aktywności należą:

• szybki marsz,
• nordic walking,
• jazda na rowerze,
• pływanie,
• taniec,
• bieganie o umiarkowanej intensywności,
• ćwiczenia na orbitreku,
• rekreacyjne wędrówki.

Warto również uwzględniać ćwiczenia wzmacniające mięśnie, wykonywane dwa lub trzy razy w tygodniu. Mogą to być ćwiczenia z ciężarem własnego ciała, lekkimi hantlami lub gumami oporowymi.

Osoby z rozpoznaną chorobą serca, zaawansowaną miażdżycą lub po przebytym zawale powinny przed rozpoczęciem intensywniejszych treningów skonsultować się z lekarzem. Pozwala to dobrać bezpieczny rodzaj i poziom wysiłku dostosowany do stanu zdrowia.

Ile aktywności fizycznej potrzebuje pacjent?

Zgodnie z zaleceniami ekspertów większość dorosłych osób powinna podejmować co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo. Oznacza to na przykład około 30 minut szybkiego marszu przez pięć dni w tygodniu.

Alternatywnie można wykonywać około 75 minut intensywniejszego wysiłku tygodniowo lub łączyć oba rodzaje aktywności.

Warto pamiętać, że korzyści zdrowotne pojawiają się już przy mniejszej ilości ruchu. Dla osób prowadzących siedzący tryb życia nawet codzienne spacery, częstsze korzystanie ze schodów czy krótkie przejażdżki rowerowe mogą stanowić ważny krok w kierunku poprawy zdrowia.

Kluczowe znaczenie ma regularność. Znacznie lepsze efekty przynosi umiarkowany ruch wykonywany systematycznie niż sporadyczne, bardzo intensywne treningi. W przypadku miażdżycy aktywność fizyczna powinna być traktowana jako stały element zdrowego stylu życia, podobnie jak odpowiednia dieta czy kontrola czynników ryzyka sercowo-naczyniowego.

Leki stosowane w leczeniu miażdżycy

Leczenie miażdżycy nie ogranicza się wyłącznie do zmiany stylu życia. U wielu pacjentów konieczne jest również zastosowanie leków, które pomagają kontrolować poziom cholesterolu, zmniejszają ryzyko tworzenia się zakrzepów oraz ograniczają prawdopodobieństwo wystąpienia zawału serca i udaru mózgu.

Współczesna farmakoterapia nie usuwa całkowicie istniejących zmian miażdżycowych, ale może skutecznie spowalniać postęp choroby, stabilizować blaszki miażdżycowe oraz zmniejszać ryzyko groźnych powikłań sercowo-naczyniowych.

Dobór odpowiednich leków zależy od stopnia zaawansowania miażdżycy, wyników badań laboratoryjnych, wieku pacjenta oraz obecności innych chorób, takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy przewlekła choroba nerek.

Statyny – najważniejsza grupa leków

Statyny od wielu lat stanowią podstawę leczenia miażdżycy i zaburzeń lipidowych. Ich działanie polega przede wszystkim na hamowaniu produkcji cholesterolu w wątrobie, co prowadzi do obniżenia stężenia cholesterolu LDL we krwi.

Liczne badania naukowe potwierdziły, że regularne stosowanie statyn zmniejsza ryzyko:

• zawału serca,
• udaru mózgu,
• konieczności wykonywania zabiegów udrażniających tętnice,
• zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych.

Oprócz obniżania poziomu cholesterolu statyny wykazują także działanie przeciwzapalne i stabilizujące blaszki miażdżycowe. Dzięki temu zmniejszają ryzyko ich pęknięcia oraz powstania zakrzepu.

Do najczęściej stosowanych statyn należą atorwastatyna oraz rosuwastatyna. Leczenie powinno odbywać się zgodnie z zaleceniami lekarza i być regularnie monitorowane za pomocą badań laboratoryjnych.

Inhibitory PCSK9

Inhibitory PCSK9 to nowoczesna grupa leków przeznaczona przede wszystkim dla pacjentów z bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym lub osób, u których mimo stosowania statyn nie udaje się osiągnąć docelowych wartości cholesterolu LDL.

Leki te działają poprzez zwiększenie zdolności wątroby do usuwania cholesterolu LDL z krwiobiegu. Dzięki temu mogą prowadzić do bardzo dużego obniżenia jego stężenia, często nawet o kilkadziesiąt procent ponad efekt uzyskiwany dzięki statynom.

Inhibitory PCSK9 podawane są w postaci zastrzyków wykonywanych w określonych odstępach czasu. Najczęściej wykorzystuje się je u pacjentów po przebytym zawale serca, z zaawansowaną miażdżycą lub rodzinną hipercholesterolemią.

Badania wykazały, że ich stosowanie skutecznie zmniejsza ryzyko kolejnych incydentów sercowo-naczyniowych oraz może wspierać regresję części zmian miażdżycowych.

Ezetymib i inne leki obniżające cholesterol

Ezetymib jest lekiem, który ogranicza wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego. Najczęściej stosowany jest razem ze statynami, gdy samo leczenie statyną nie pozwala osiągnąć odpowiedniego poziomu cholesterolu LDL.

Połączenie tych dwóch grup leków często umożliwia uzyskanie znacznie lepszych efektów terapeutycznych niż stosowanie pojedynczego preparatu.

W wybranych przypadkach lekarz może również rozważyć zastosowanie innych leków wpływających na gospodarkę lipidową. Wśród nich znajdują się między innymi preparaty zawierające kwas bempediowy lub inne nowoczesne terapie przeznaczone dla pacjentów wymagających intensywnego leczenia hipercholesterolemii.

Niezależnie od wybranego preparatu celem terapii pozostaje osiągnięcie możliwie niskiego poziomu cholesterolu LDL oraz ograniczenie dalszego rozwoju miażdżycy.

Leki przeciwpłytkowe

U wielu pacjentów z miażdżycą stosowane są również leki przeciwpłytkowe. Ich zadaniem nie jest obniżanie poziomu cholesterolu, lecz zmniejszanie zdolności płytek krwi do tworzenia zakrzepów.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku niestabilnych blaszek miażdżycowych, których pęknięcie może doprowadzić do nagłego zamknięcia światła tętnicy i wywołania zawału serca lub udaru mózgu.

Najczęściej stosowanym lekiem przeciwpłytkowym jest kwas acetylosalicylowy. W niektórych sytuacjach lekarz może zalecić również inne preparaty, takie jak klopidogrel, prasugrel lub tikagrelor.

Leczenie przeciwpłytkowe jest szczególnie często wykorzystywane u osób po zawale serca, udarze mózgu, zabiegach angioplastyki wieńcowej oraz wszczepieniu stentów.

Należy pamiętać, że leki przeciwpłytkowe powinny być stosowane wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza. Nieuzasadnione przyjmowanie takich preparatów może zwiększać ryzyko krwawień i nie zawsze przynosi korzyści zdrowotne.

Jakie badania pomagają ocenić zaawansowanie miażdżycy?

Miażdżyca przez wiele lat może rozwijać się bezobjawowo, dlatego odpowiednia diagnostyka odgrywa kluczową rolę w jej wczesnym wykrywaniu. Współczesna medycyna dysponuje wieloma badaniami pozwalającymi ocenić zarówno obecność czynników ryzyka, jak i stopień zaawansowania zmian w naczyniach krwionośnych.

Dobór konkretnych badań zależy od wieku pacjenta, występujących objawów, chorób współistniejących oraz indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego. W wielu przypadkach już podstawowe badania laboratoryjne dostarczają cennych informacji na temat zagrożenia miażdżycą.

Lipidogram

Lipidogram jest jednym z najważniejszych badań wykonywanych w diagnostyce miażdżycy. Pozwala ocenić stężenie tłuszczów we krwi, które mają bezpośredni wpływ na rozwój zmian miażdżycowych.

Standardowy lipidogram obejmuje oznaczenie:

• cholesterolu całkowitego,
• cholesterolu LDL,
• cholesterolu HDL,
• triglicerydów.

Szczególne znaczenie ma cholesterol LDL, ponieważ jego podwyższone stężenie sprzyja odkładaniu się blaszek miażdżycowych w ścianach tętnic. Im wyższe ryzyko sercowo-naczyniowe pacjenta, tym niższe powinny być docelowe wartości LDL.

Lipidogram jest badaniem prostym, powszechnie dostępnym i stosunkowo niedrogim. Regularne wykonywanie tego badania pozwala monitorować skuteczność leczenia oraz wcześnie wykrywać nieprawidłowości wymagające interwencji.

USG Doppler tętnic

USG Doppler to nieinwazyjne badanie obrazowe umożliwiające ocenę przepływu krwi w naczyniach krwionośnych. Jest szczególnie przydatne w diagnostyce miażdżycy tętnic szyjnych oraz tętnic kończyn dolnych.

Podczas badania lekarz może ocenić:

• obecność blaszek miażdżycowych,
• stopień zwężenia tętnic,
• prędkość przepływu krwi,
• ryzyko zaburzeń ukrwienia narządów i tkanek.

Badanie jest bezbolesne i nie wymaga użycia promieniowania jonizującego. Dzięki temu może być wykonywane wielokrotnie w celu monitorowania postępu choroby lub skuteczności leczenia.

USG Doppler często stanowi pierwszy etap bardziej szczegółowej diagnostyki u osób zgłaszających objawy sugerujące miażdżycę.

Angio-TK i inne badania obrazowe

W przypadku podejrzenia bardziej zaawansowanych zmian miażdżycowych lekarz może zlecić specjalistyczne badania obrazowe pozwalające dokładnie ocenić stan naczyń krwionośnych.

Jednym z najczęściej wykorzystywanych badań jest angiografia tomografii komputerowej, określana jako angio-TK. Umożliwia ona szczegółowe zobrazowanie tętnic oraz ocenę lokalizacji i rozległości zmian miażdżycowych.

Badanie to pozwala między innymi wykryć:

• zwężenia tętnic wieńcowych,
• zmiany w aorcie,
• miażdżycę tętnic szyjnych,
• chorobę tętnic kończyn dolnych.

W wybranych przypadkach wykorzystywane są również inne metody diagnostyczne, takie jak rezonans magnetyczny naczyń, angiografia klasyczna czy badania oceniające stopień zwapnienia tętnic wieńcowych.

Zaawansowane badania obrazowe są szczególnie przydatne u pacjentów z objawami sugerującymi niedokrwienie narządów lub przed planowanymi zabiegami naczyniowymi i kardiologicznymi.

Badania wykonywane profilaktycznie

Wczesne wykrycie czynników ryzyka pozwala skutecznie ograniczyć rozwój miażdżycy jeszcze przed pojawieniem się pierwszych objawów. Dlatego ogromne znaczenie mają regularne badania profilaktyczne.

Do najważniejszych badań kontrolnych należą:

• pomiar ciśnienia tętniczego,
• oznaczenie poziomu glukozy we krwi,
• lipidogram,
• ocena masy ciała i obwodu talii,
• badania funkcji nerek,
• ocena ryzyka sercowo-naczyniowego podczas wizyty lekarskiej.

Osoby po 40. roku życia, a także pacjenci z nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, otyłością lub obciążonym wywiadem rodzinnym powinny wykonywać takie badania regularnie, nawet jeśli nie odczuwają żadnych dolegliwości.

Czy istnieją naturalne sposoby na zmniejszenie miażdżycy?

Wiele osób po usłyszeniu diagnozy miażdżycy poszukuje naturalnych sposobów poprawy stanu naczyń krwionośnych. W internecie można znaleźć liczne porady dotyczące „oczyszczania tętnic”, specjalnych diet czy suplementów mających rzekomo usuwać blaszki miażdżycowe. Warto jednak oddzielić informacje poparte badaniami naukowymi od mitów i niesprawdzonych obietnic.

Naturalne metody mogą stanowić ważne wsparcie profilaktyki i leczenia miażdżycy, ale nie powinny zastępować terapii zaleconej przez lekarza. Najlepsze efekty przynosi połączenie zdrowego stylu życia z odpowiednim leczeniem farmakologicznym, jeśli jest ono konieczne.

Które metody mają potwierdzenie naukowe?

Współczesne badania naukowe wskazują kilka działań, które realnie pomagają spowolnić rozwój miażdżycy oraz poprawić zdrowie naczyń krwionośnych.

Najważniejsze z nich to:

• stosowanie diety bogatej w warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste,
• regularna aktywność fizyczna,
• utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
• kontrola ciśnienia tętniczego,
• utrzymywanie prawidłowego poziomu cholesterolu,
• unikanie palenia papierosów,
• odpowiednia ilość snu,
• ograniczanie przewlekłego stresu.

Szczególnie dobrze przebadana jest dieta śródziemnomorska, która pomaga zmniejszać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych oraz wspiera utrzymanie prawidłowego profilu lipidowego.

Korzyści przynosi również regularny wysiłek fizyczny. Aktywność poprawia funkcjonowanie śródbłonka naczyń, pomaga obniżyć poziom cholesterolu LDL i wspiera kontrolę glikemii.

Choć działania te nie prowadzą do natychmiastowego usunięcia istniejących blaszek miażdżycowych, mogą skutecznie spowalniać rozwój choroby oraz zmniejszać ryzyko jej powikłań.

Popularne mity dotyczące „oczyszczania naczyń”

Jednym z najczęściej powtarzanych mitów jest przekonanie, że istnieją domowe sposoby pozwalające szybko i skutecznie oczyścić tętnice z blaszek miażdżycowych.

W sieci można znaleźć informacje sugerujące, że miażdżycę można wyleczyć dzięki spożywaniu dużych ilości czosnku, soku z cytryny, octu jabłkowego, mieszanek ziół lub innych naturalnych preparatów. Dotychczas nie przedstawiono jednak wiarygodnych dowodów naukowych potwierdzających, że takie metody są w stanie usuwać blaszki miażdżycowe z naczyń krwionośnych.

Niektóre składniki, takie jak czosnek czy produkty bogate w przeciwutleniacze, mogą stanowić element zdrowej diety i wspierać ogólną kondycję układu krążenia. Nie należy jednak traktować ich jako alternatywy dla leczenia zaleconego przez lekarza.

Również popularne hasła reklamowe obiecujące „udrożnienie tętnic w kilka tygodni” czy „naturalne rozpuszczenie blaszek miażdżycowych” nie znajdują potwierdzenia w aktualnej wiedzy medycznej.

Na co uważać przy suplementach diety?

Suplementy diety są często promowane jako sposób na obniżenie cholesterolu i poprawę zdrowia serca. Należy jednak pamiętać, że suplement nie jest lekiem i nie podlega takim samym rygorystycznym badaniom skuteczności oraz bezpieczeństwa.

Niektóre preparaty zawierające sterole roślinne, błonnik rozpuszczalny czy kwasy tłuszczowe omega 3 mogą wspierać prawidłowy profil lipidowy. Ich działanie jest jednak zwykle znacznie słabsze niż efekt uzyskiwany dzięki odpowiednio dobranej diecie i leczeniu farmakologicznemu.

Szczególną ostrożność należy zachować wobec produktów reklamowanych jako środki „na oczyszczanie naczyń”, „rozpuszczanie cholesterolu” czy „naturalne leczenie miażdżycy”. W wielu przypadkach skuteczność takich preparatów nie została potwierdzona w rzetelnych badaniach klinicznych.

Przed rozpoczęciem stosowania jakiegokolwiek suplementu warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Ma to szczególne znaczenie u osób przyjmujących leki przeciwpłytkowe, przeciwzakrzepowe lub preparaty obniżające cholesterol, ponieważ niektóre składniki suplementów mogą wpływać na działanie tych leków.

Najważniejsze jest zachowanie zdrowego rozsądku. W leczeniu miażdżycy największe znaczenie mają działania, których skuteczność została potwierdzona naukowo: zdrowa dieta, regularna aktywność fizyczna, kontrola czynników ryzyka oraz stosowanie zaleconych przez lekarza leków. To właśnie one dają największą szansę na zahamowanie postępu choroby i ochronę przed jej groźnymi powikłaniami.

Powikłania nieleczonej miażdżycy

Miażdżyca jest chorobą przewlekłą, która rozwija się stopniowo przez wiele lat. W początkowym okresie zwykle nie powoduje żadnych dolegliwości, dlatego wiele osób nie zdaje sobie sprawy z jej obecności. Brak objawów nie oznacza jednak, że choroba jest niegroźna.

Nieleczona miażdżyca prowadzi do stopniowego zwężania światła tętnic, ograniczenia przepływu krwi oraz niedostatecznego zaopatrzenia narządów w tlen i składniki odżywcze. W zaawansowanych stadiach może dojść do pęknięcia blaszki miażdżycowej i powstania zakrzepu całkowicie blokującego przepływ krwi.

Konsekwencją takich zmian mogą być poważne, a nawet zagrażające życiu powikłania sercowo-naczyniowe.

Zawał serca

Zawał serca należy do najczęstszych i najgroźniejszych następstw miażdżycy. Dochodzi do niego wtedy, gdy tętnica wieńcowa zaopatrująca mięsień sercowy zostaje nagle zamknięta przez skrzep krwi powstały w miejscu pęknięcia blaszki miażdżycowej.

W wyniku zatrzymania dopływu krwi część mięśnia sercowego zaczyna obumierać. Im dłużej utrzymuje się niedokrwienie, tym większe uszkodzenie serca i większe ryzyko trwałych następstw zdrowotnych.

Najczęstsze objawy zawału serca obejmują:

• silny ból lub ucisk w klatce piersiowej,
• ból promieniujący do ramienia, szyi, żuchwy lub pleców,
• duszność,
• zimne poty,
• nudności i wymioty,
• uczucie silnego niepokoju.

Zawał serca jest stanem zagrożenia życia wymagającym natychmiastowej pomocy medycznej. Szybkie wdrożenie leczenia znacząco zwiększa szanse na przeżycie i ograniczenie uszkodzenia mięśnia sercowego.

Udar mózgu

Miażdżyca może również prowadzić do udaru mózgu, który jest jedną z głównych przyczyn niepełnosprawności i zgonów na całym świecie.

Do udaru niedokrwiennego dochodzi najczęściej wtedy, gdy tętnica doprowadzająca krew do mózgu zostaje zwężona lub całkowicie zamknięta przez skrzep. W rezultacie część tkanki mózgowej przestaje otrzymywać tlen i składniki odżywcze, co prowadzi do uszkodzenia komórek nerwowych.

Objawy udaru pojawiają się zwykle nagle i mogą obejmować:

• osłabienie lub niedowład jednej strony ciała,
• opadanie kącika ust,
• zaburzenia mowy,
• trudności ze zrozumieniem wypowiedzi,
• nagłe zaburzenia widzenia,
• zawroty głowy,
• problemy z utrzymaniem równowagi.

Każdy udar wymaga pilnej diagnostyki i leczenia. W przypadku wystąpienia wymienionych objawów należy niezwłocznie wezwać pomoc medyczną, ponieważ czas odgrywa kluczową rolę dla rokowania pacjenta.

Niedokrwienie kończyn dolnych

Miażdżyca może rozwijać się również w tętnicach kończyn dolnych. Zwężenie naczyń prowadzi do ograniczenia dopływu krwi do mięśni, skóry i innych tkanek nóg.

Początkowo objawy pojawiają się najczęściej podczas wysiłku fizycznego. Charakterystycznym symptomem jest ból lub skurcze łydek występujące podczas chodzenia i ustępujące po krótkim odpoczynku. Dolegliwość ta określana jest mianem chromania przestankowego.

W miarę postępu choroby mogą występować także:

• uczucie zimna w stopach,
• bladość skóry kończyn,
• wolniejsze gojenie się ran,
• utrata owłosienia na nogach,
• ból pojawiający się również w spoczynku.

Zaawansowane niedokrwienie kończyn dolnych może prowadzić do powstawania owrzodzeń, martwicy tkanek, a w skrajnych przypadkach nawet do konieczności amputacji kończyny.

Powikłanie to jest wyraźnym sygnałem zaawansowanej miażdżycy i często świadczy również o zwiększonym ryzyku wystąpienia zawału serca lub udaru mózgu.

Nieleczona miażdżyca stanowi zagrożenie dla wielu narządów organizmu. Dlatego tak ważne są regularne badania kontrolne, odpowiednie leczenie oraz konsekwentne ograniczanie czynników ryzyka. Wczesna interwencja pozwala znacząco zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia ciężkich powikłań i poprawić rokowanie pacjenta.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy miażdżyca jest uleczalna?

Miażdżyca jest chorobą przewlekłą, dlatego w większości przypadków nie można całkowicie usunąć wszystkich zmian, które powstały w tętnicach przez wiele lat. Nie oznacza to jednak, że choroba musi stale postępować.

Odpowiednie leczenie, zdrowa dieta, regularna aktywność fizyczna oraz kontrola czynników ryzyka mogą skutecznie zahamować rozwój miażdżycy. U części pacjentów możliwe jest nawet częściowe zmniejszenie blaszek miażdżycowych i poprawa funkcjonowania naczyń krwionośnych.

Najważniejszym celem terapii jest ograniczenie ryzyka zawału serca, udaru mózgu oraz innych powikłań sercowo-naczyniowych.

e-Recepta

Zamów konsultację lekarską online z możliwością wystawienia e-recepty. Bez wychodzenia z domu, bez kolejek – szybko i w 100% online.

59,00 zł

Wybierz

Teleporada ogólna

Zamów konsultację lekarską online (teleporadę). Porozmawiaj z lekarzem bez wychodzenia z domu. Szybka diagnoza i porady zdrowotne przez telefon lub czat.

99,00 zł

Wybierz

Czy statyny mogą zmniejszyć blaszki miażdżycowe?

Tak. Badania naukowe wykazały, że statyny nie tylko obniżają poziom cholesterolu LDL, ale również mogą stabilizować istniejące blaszki miażdżycowe. Dzięki temu stają się one mniej podatne na pęknięcie i wywołanie groźnych powikłań.

Przy intensywnym leczeniu oraz osiągnięciu bardzo niskich wartości cholesterolu LDL u części pacjentów obserwuje się także częściową regresję zmian miażdżycowych. Proces ten jest jednak stopniowy i zwykle wymaga wielu miesięcy lub lat systematycznej terapii.

Największe korzyści osiąga się poprzez połączenie leczenia farmakologicznego ze zdrowym stylem życia.

Jak szybko postępuje miażdżyca?

Tempo rozwoju miażdżycy jest bardzo indywidualne i zależy od wielu czynników. U niektórych osób proces chorobowy rozwija się powoli przez kilkadziesiąt lat, podczas gdy u innych może postępować znacznie szybciej.

Do czynników przyspieszających rozwój miażdżycy należą między innymi:

• podwyższony poziom cholesterolu LDL,
• nadciśnienie tętnicze,
• cukrzyca,
• palenie papierosów,
• otyłość,
• brak aktywności fizycznej,
• obciążenia rodzinne.

Ponieważ miażdżyca przez długi czas może nie dawać objawów, regularne badania profilaktyczne mają kluczowe znaczenie dla jej wczesnego wykrycia.

Czy szczupła osoba może mieć miażdżycę?

Tak. Choć nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko rozwoju miażdżycy, choroba może wystąpić również u osób szczupłych.

Na rozwój zmian miażdżycowych wpływają nie tylko masa ciała, ale także czynniki genetyczne, poziom cholesterolu, ciśnienie tętnicze, obecność cukrzycy, palenie papierosów oraz styl życia.

Niektóre osoby o prawidłowej masie ciała mogą mieć znacznie podwyższone stężenie cholesterolu LDL wynikające z uwarunkowań genetycznych. Dlatego ocena ryzyka sercowo-naczyniowego powinna opierać się na wynikach badań i konsultacji lekarskiej, a nie wyłącznie na wyglądzie zewnętrznym.

Jakie wyniki cholesterolu są niebezpieczne?

Nie istnieje jedna uniwersalna wartość cholesterolu odpowiednia dla wszystkich osób. Docelowe stężenie cholesterolu LDL zależy od indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego pacjenta.

U osób zdrowych dopuszczalne wartości mogą być wyższe niż u pacjentów po zawale serca, udarze mózgu lub z rozpoznaną miażdżycą.

Szczególną uwagę zwraca się na poziom cholesterolu LDL, ponieważ to właśnie jego nadmiar odgrywa kluczową rolę w rozwoju blaszek miażdżycowych. Im wyższe ryzyko sercowo-naczyniowe, tym niższy powinien być docelowy poziom LDL.

Interpretacja wyników lipidogramu zawsze powinna uwzględniać wiek pacjenta, współistniejące choroby oraz całkowite ryzyko sercowo-naczyniowe. Z tego powodu wyniki badań najlepiej omówić z lekarzem, który określi, czy konieczne jest leczenie lub zmiana stylu życia.

Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej, konsultacji lekarskiej ani diagnozy w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Treści przedstawione na stronie recepty.pl nie mogą zastąpić indywidualnej oceny stanu zdrowia dokonanej przez lekarza lub innego wykwalifikowanego pracownika medycznego. W przypadku jakichkolwiek dolegliwości, niepokojących objawów lub pytań dotyczących zdrowia, należy skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się na wizytę stacjonarną.

Źródła:

1. Pacjent.gov.pl – Profilaktyka chorób układu krążenia (CHUK)
   https://pacjent.gov.pl/program-profilaktyczny/profilaktyka-chorob-ukladu-krazenia-chuk
2. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) – Miażdżyca cz. 1. Choroba cywilizacyjna na tle wadliwego żywienia
   https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/miazdzyca-cz-1-choroba-cywilizacyjna-na-tle-wadliwego-zywienia/
3. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) – Miażdżyca cz. 2. Cholesterol, główny winowajca
   https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/miazdzyca-cz-2-cholesterol-glowny-winowajca/
4. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) – Miażdżyca cz. 3. Czynniki ryzyka
   https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/miazdzyca-cz-3-czynniki-ryzyka/
5. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne / ESC / EAS – Wytyczne dotyczące leczenia zaburzeń lipidowych i profilaktyki miażdżycy
   https://ptkardio.pl/resources/data/wytyczne/36/wytyczne_dyslipidemie_2019.pdf?download=true
6. Medycyna Praktyczna – Dieta w prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego (wytyczne ESC)
   https://www.mp.pl/pacjent/dieta/diety/diety_w_chorobach/294078,dieta-w-prewencji-chorob-ukladu-sercowo-naczyniowego-wytyczne-esc-2021