1. Co to jest etonogestrel?
Etonogestrel jest syntetycznym progestagenem stosowanym w hormonalnej antykoncepcji. Stanowi biologicznie czynny metabolit dezogestrelu i wykazuje silne działanie hamujące owulację.
Substancja ta występuje zarówno w preparatach zawierających wyłącznie etonogestrel, jak i w złożonych hormonalnych środkach antykoncepcyjnych. W zależności od postaci leku może zapewniać skuteczną ochronę przed ciążą przez kilka tygodni lub nawet kilka lat.
W Polsce etonogestrel jest dostępny między innymi jako implant podskórny działający przez okres do 3 lat oraz jako składnik systemów terapeutycznych dopochwowych stosowanych przez 3 tygodnie. W przypadku pierścieni dopochwowych etonogestrel występuje razem z etynyloestradiolem.
Profil bezpieczeństwa, przeciwwskazania oraz możliwe działania niepożądane mogą się częściowo różnić w zależności od tego, czy etonogestrel stosowany jest samodzielnie, czy razem z estrogenem.
2. Jak działa etonogestrel?
Etonogestrel wpływa na gospodarkę hormonalną organizmu kobiety, zapobiegając zajściu w ciążę.
Najważniejsze mechanizmy jego działania obejmują:
- hamowanie owulacji, czyli uwalniania komórki jajowej z jajnika,
- zwiększenie lepkości śluzu szyjkowego utrudniające przedostawanie się plemników do macicy,
- wywoływanie zmian w błonie śluzowej macicy ograniczających możliwość implantacji zapłodnionej komórki jajowej,
- utrzymywanie stabilnego stężenia hormonu we krwi podczas prawidłowego stosowania preparatu.
Implant podskórny zapewnia ciągłe uwalnianie niewielkich ilości etonogestrelu przez okres do 3 lat. Z kolei system terapeutyczny dopochwowy uwalnia etonogestrel stopniowo przez 3 tygodnie, jednocześnie dostarczając niewielkie ilości etynyloestradiolu.
Skuteczność antykoncepcyjna etonogestrelu należy do najwyższych spośród odwracalnych metod zapobiegania ciąży pod warunkiem prawidłowego stosowania preparatu.
3. Wskazania do stosowania etonogestrelu
Jedynym zarejestrowanym wskazaniem do stosowania etonogestrelu jest zapobieganie ciąży.
Zakres zastosowania zależy od postaci leku:
- implant podskórny stosowany jest jako długoterminowa antykoncepcja hormonalna,
- systemy terapeutyczne dopochwowe stosowane są jako miesięczna metoda złożonej antykoncepcji hormonalnej.
Etonogestrel nie jest przeznaczony do:
- leczenia zaburzeń miesiączkowania,
- leczenia zespołu policystycznych jajników,
- hormonalnej terapii zastępczej,
- antykoncepcji awaryjnej,
- ochrony przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową.
Przed rozpoczęciem stosowania preparatu lekarz powinien przeprowadzić indywidualną ocenę stanu zdrowia pacjentki oraz omówić najbardziej odpowiednią metodę antykoncepcji.
4. Przeciwwskazania do stosowania etonogestrelu
Zakres przeciwwskazań zależy od postaci stosowanego preparatu.
Nie należy stosować etonogestrelu przede wszystkim w przypadku:
- uczulenia na etonogestrel lub którykolwiek składnik danego preparatu,
- obecnej lub przebytej ciężkiej choroby wątroby do czasu normalizacji wyników badań,
- rozpoznanych lub podejrzewanych nowotworów zależnych od hormonów płciowych,
- niewyjaśnionego krwawienia z dróg rodnych.
W przypadku preparatów zawierających jednocześnie etonogestrel i etynyloestradiol przeciwwskazaniami są również między innymi:
- obecna lub przebyta zakrzepica żył głębokich,
- zatorowość płucna,
- zawał serca,
- udar mózgu,
- migrena z aurą,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niektóre zaburzenia krzepnięcia krwi,
- ciężka cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi.
W przypadku planowanych dużych zabiegów operacyjnych lekarz może zalecić czasowe odstawienie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.
5. Jak stosować etonogestrel?
Sposób stosowania etonogestrelu zależy od postaci preparatu.
Implant podskórny:
- zakładany jest przez odpowiednio przeszkolony personel medyczny,
- umieszczany jest pod skórą po wewnętrznej stronie niedominującego ramienia,
- zapewnia skuteczną antykoncepcję przez okres do 3 lat,
- po upływie okresu działania powinien zostać usunięty lub wymieniony na nowy implant.
System terapeutyczny dopochwowy:
- pozostaje w pochwie nieprzerwanie przez 3 tygodnie,
- następnie usuwany jest na okres 7 dni,
- po tygodniowej przerwie należy założyć nowy system terapeutyczny dopochwowy,
- powinien być stosowany zgodnie z zaleceniami dotyczącymi rozpoczęcia kolejnych cykli antykoncepcyjnych.
Regularne stosowanie preparatu zgodnie z zaleceniami lekarza ma kluczowe znaczenie dla utrzymania jego skuteczności.
6. Etonogestrel – możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, etonogestrel może powodować działania niepożądane, choć nie występują one u każdej pacjentki.
Do najczęściej obserwowanych należą:
- nieregularne krwawienia lub plamienia,
- ból głowy,
- tkliwość piersi,
- trądzik,
- zwiększenie masy ciała,
- wahania nastroju,
- obniżenie libido,
- nudności,
- ból brzucha.
Mogą również wystąpić:
- torbiele jajników,
- zawroty głowy,
- zatrzymanie miesiączki,
- bolesne miesiączkowanie,
- reakcje skórne,
- miejscowe reakcje w miejscu założenia implantu,
- zwiększenie ciśnienia tętniczego.
W przypadku złożonych preparatów zawierających etynyloestradiol najpoważniejszym działaniem niepożądanym pozostaje zwiększone ryzyko żylnej i tętniczej choroby zakrzepowo-zatorowej.
Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają między innymi:
- nagła duszność,
- silny ból w klatce piersiowej,
- jednostronny obrzęk kończyny dolnej,
- nagłe zaburzenia widzenia,
- bardzo silny ból głowy,
- zaburzenia mowy lub świadomości.
7. Etonogestrel – interakcje z innymi substancjami
Niektóre leki mogą zmniejszać skuteczność antykoncepcyjną preparatów zawierających etonogestrel.
Dotyczy to między innymi:
- niektórych leków przeciwpadaczkowych,
- ryfampicyny i ryfabutyny,
- niektórych leków stosowanych w zakażeniu HIV,
- niektórych leków stosowanych w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C,
- bosentanu,
- modafinilu,
- preparatów zawierających ziele dziurawca.
Hormonalne środki antykoncepcyjne mogą również wpływać na działanie innych leków. Przykładowo mogą obniżać stężenie lamotryginy we krwi, co może pogarszać kontrolę napadów padaczkowych.
Przed rozpoczęciem stosowania etonogestrelu należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach diety oraz preparatach ziołowych.
8. Etonogestrel a ciąża i karmienie piersią
Etonogestrel nie jest przeznaczony do stosowania podczas ciąży.
Jeżeli w trakcie stosowania preparatu zostanie rozpoznana ciąża, należy skontaktować się z lekarzem.
Preparaty zawierające wyłącznie etonogestrel mogą być stosowane podczas karmienia piersią po indywidualnej ocenie lekarskiej. Dostępne dane wskazują, że niewielkie ilości substancji przenikają do mleka kobiecego, jednak nie obserwowano ich niekorzystnego wpływu na wzrost i rozwój dzieci.
W przypadku preparatów zawierających etynyloestradiol stosowanie podczas karmienia piersią nie jest zwykle zalecane ze względu na możliwość zmniejszenia ilości pokarmu.
9. Etonogestrel a prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
Nie stwierdzono istotnego wpływu etonogestrelu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
U części pacjentek mogą jednak wystąpić objawy, takie jak zawroty głowy lub ból głowy. W takim przypadku należy zachować ostrożność do czasu ich ustąpienia.
10. Inne istotne informacje
Źródła:
https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/implanon-nxt-epar-product-information_pl.pdf
https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/nuvaring-epar-product-information_pl.pdf
https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=5210
Treści zamieszczone na stronie Recepty.pl mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępują konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani indywidualnej oceny stanu zdrowia pacjenta. Przed zastosowaniem każdego leku należy skonsultować się z lekarzem oraz zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania lub Charakterystyką Produktu Leczniczego. Decyzję o zastosowaniu, dawkowaniu, zmianie lub odstawieniu leku zawsze podejmuje lekarz.
Etonogestrel jest syntetycznym progestagenem stosowanym w hormonalnej antykoncepcji. Występuje zarówno jako jedyna substancja czynna w implancie podskórnym, jak i w połączeniu z etynyloestradiolem w systemach terapeutycznych dopochwowych. Jego głównym zadaniem jest zapobieganie ciąży poprzez hamowanie owulacji oraz zwiększenie lepkości śluzu szyjkowego.
Nie. Etonogestrel nie jest tą samą substancją co dezogestrel, jednak pozostaje z nim blisko związany. Etonogestrel stanowi biologicznie czynny metabolit dezogestrelu, który powstaje po jego przemianach w organizmie. Obie substancje należą do grupy progestagenów, ale występują w różnych preparatach antykoncepcyjnych.
Implant podskórny zawierający etonogestrel zapewnia skuteczną ochronę antykoncepcyjną przez okres do 3 lat. Po upływie tego czasu powinien zostać usunięty lub wymieniony na nowy przez odpowiednio przeszkolony personel medyczny.
Może tak się zdarzyć. Jednym z najczęściej obserwowanych działań etonogestrelu są zmiany charakteru krwawień miesiączkowych. U części kobiet miesiączki stają się rzadsze lub całkowicie ustępują, podczas gdy u innych mogą pojawiać się nieregularne krwawienia lub plamienia. Taka zmiana nie musi świadczyć o zmniejszeniu skuteczności antykoncepcji.
Tak. Powrót płodności po usunięciu implantu jest zwykle szybki. U części kobiet owulacja może wystąpić już w ciągu kilku tygodni od usunięcia preparatu, dlatego jeżeli ciąża nie jest planowana, należy odpowiednio wcześnie zastosować inną metodę antykoncepcji.
Preparaty zawierające wyłącznie etonogestrel charakteryzują się mniejszym ryzykiem zakrzepicy niż złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające estrogen. Natomiast systemy terapeutyczne dopochwowe zawierające etonogestrel i etynyloestradiol wiążą się ze zwiększonym ryzykiem żylnej i tętniczej choroby zakrzepowo-zatorowej charakterystycznym dla złożonej antykoncepcji hormonalnej.
Preparaty zawierające wyłącznie etonogestrel mogą być stosowane podczas karmienia piersią po indywidualnej ocenie lekarskiej. Niewielkie ilości substancji przenikają do mleka kobiecego, jednak dotychczasowe dane nie wskazują na ich niekorzystny wpływ na rozwój dziecka. Odmiennie wygląda sytuacja preparatów zawierających dodatkowo etynyloestradiol, które zwykle nie są zalecane podczas karmienia piersią.
Tak. Prawidłowo założony implant powinien być wyczuwalny pod skórą ramienia. Zarówno lekarz, jak i pacjentka powinni upewnić się bezpośrednio po zabiegu, że implant jest wyczuwalny palpacyjnie. W przypadku trudności z jego wyczuciem konieczna może być dodatkowa diagnostyka obrazowa.
Nie. Żadna postać etonogestrelu nie zapewnia ochrony przed zakażeniem wirusem HIV ani innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. W tym celu należy stosować prezerwatywy lub inne odpowiednie metody zabezpieczenia.
Na polskim rynku dostępne są zarówno preparaty jednoskładnikowe, jak i złożone zawierające etonogestrel. Do najczęściej stosowanych należą:
- Implanon NXT,
- NuvaRing,
- PolaRing,
- Mirgi,
- Ginoring,
- Adaring.
Warto pamiętać, że implant Implanon NXT zawiera wyłącznie etonogestrel, natomiast systemy terapeutyczne dopochwowe zawierają dodatkowo etynyloestradiol.
