1. Metronidazol – co to za substancja i jakie ma zastosowanie?
Metronidazol jest substancją czynną z grupy pochodnych 5-nitroimidazolu. Wykazuje działanie przeciwbakteryjne wobec bakterii beztlenowych oraz przeciwpierwotniakowe, dlatego znajduje zastosowanie w leczeniu wielu zakażeń przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego, jamy brzusznej, skóry i tkanek miękkich.
Jest dostępny w różnych postaciach, m.in. jako tabletki doustne, roztwory do infuzji, tabletki i żele dopochwowe oraz preparaty do stosowania na skórę.
Metronidazol stosuje się zarówno w leczeniu zakażeń, jak i w profilaktyce niektórych zakażeń pooperacyjnych wywołanych przez bakterie beztlenowe.
2. Jak działa metronidazol na bakterie i pierwotniaki?
Metronidazol działa wyłącznie po przeniknięciu do komórek wrażliwych drobnoustrojów.
W ich wnętrzu dochodzi do powstania aktywnych metabolitów, które:
- uszkadzają materiał genetyczny (DNA),
- hamują syntezę kwasów nukleinowych,
- uniemożliwiają namnażanie drobnoustrojów,
- prowadzą do śmierci bakterii beztlenowych i pierwotniaków.
Substancja wykazuje aktywność między innymi wobec:
- Bacteroides spp.,
- Clostridium spp.,
- Fusobacterium spp.,
- Gardnerella vaginalis,
- Trichomonas vaginalis,
- Giardia lamblia,
- Entamoeba histolytica.
Metronidazol nie działa natomiast na większość bakterii tlenowych.
3. Metronidazol – wskazania do stosowania w różnych zakażeniach
Zakres wskazań zależy od postaci leku oraz miejsca zakażenia.
Metronidazol stosuje się między innymi w leczeniu:
- zakażeń wywołanych bakteriami beztlenowymi,
- bakteryjnego zapalenia pochwy,
- rzęsistkowicy,
- lambliozy (giardiazy),
- pełzakowicy (amebozy),
- ostrych zakażeń przyzębia i dziąseł,
- zakażeń ran pooperacyjnych,
- ropni jamy brzusznej i miednicy,
- zakażeń kości i stawów wywołanych bakteriami beztlenowymi,
- zakażenia Helicobacter pylori (wyłącznie w leczeniu skojarzonym z innymi lekami).
Preparaty dopochwowe wykorzystuje się przede wszystkim w leczeniu zakażeń pochwy wywołanych przez bakterie beztlenowe i rzęsistka pochwowego. W preparatach złożonych metronidazol może być łączony z innymi substancjami czynnymi, np. chlorochinaldolem.
4. Kiedy stosowanie metronidazolu jest przeciwwskazane?
Metronidazolu nie należy stosować przede wszystkim w przypadku:
- uczulenia na metronidazol,
- nadwrażliwości na inne pochodne 5-nitroimidazolu,
- uczulenia na którykolwiek składnik danego preparatu.
W przypadku tabletek doustnych przeciwwskazaniem jest również pierwszy trymestr ciąży.
Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów:
- z chorobami układu nerwowego,
- z ciężką niewydolnością wątroby,
- z zaburzeniami hematologicznymi,
- wymagających długotrwałego leczenia.
Podczas terapii przekraczającej 10 dni lekarz może zlecić kontrolę morfologii krwi.
5. Jak prawidłowo stosować metronidazol?
Sposób dawkowania zależy od rodzaju zakażenia, wieku pacjenta oraz zastosowanej postaci leku.
Podczas terapii warto pamiętać, że:
- tabletki można przyjmować niezależnie od posiłków,
- leczenia nie należy przerywać po ustąpieniu objawów,
- przy rzęsistkowicy leczeniu powinni zostać poddani oboje partnerzy seksualni,
- preparaty dopochwowe najlepiej stosować zgodnie z zaleceniami lekarza, zwykle wieczorem,
- w zakażeniach pochwy zaleca się powstrzymanie od współżycia do zakończenia leczenia,
- nie należy samodzielnie zmieniać dawki ani długości terapii.
U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby może być konieczne zmniejszenie dawki leku.
6. Działania niepożądane metronidazolu – co może się pojawić?
Jak każdy lek, metronidazol może powodować działania niepożądane.
Do częściej obserwowanych należą:
- nudności,
- wymioty,
- biegunka,
- ból brzucha,
- metaliczny smak w ustach,
- suchość jamy ustnej,
- ból głowy,
- zawroty głowy.
Rzadziej mogą wystąpić:
- drętwienie kończyn,
- drgawki,
- zaburzenia koordynacji ruchowej,
- reakcje alergiczne,
- ciężkie reakcje skórne,
- zmniejszenie liczby krwinek,
- zaburzenia czynności wątroby.
Metronidazol może również powodować ciemniejsze zabarwienie moczu, które zwykle nie ma znaczenia klinicznego.
7. Metronidazol i alkohol – dlaczego to niebezpieczne połączenie?
Jedną z najważniejszych zasad terapii metronidazolem jest całkowite unikanie alkoholu.
Nie należy spożywać napojów alkoholowych ani stosować preparatów zawierających alkohol:
- podczas całego okresu leczenia,
- przez co najmniej 48 godzin po przyjęciu ostatniej dawki.
Połączenie metronidazolu z alkoholem może wywołać reakcję przypominającą działanie disulfiramu, której objawami są między innymi:
- zaczerwienienie twarzy,
- uczucie gorąca,
- nudności,
- wymioty,
- bóle brzucha,
- silny ból głowy,
- kołatanie serca.
To jedno z najważniejszych zaleceń dotyczących bezpiecznego stosowania metronidazolu.
8. Interakcje metronidazolu z innymi lekami
Metronidazol może wpływać na działanie wielu leków.
Szczególną ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego stosowania z:
- warfaryną i acenokumarolem,
- disulfiramem,
- litem,
- amiodaronem,
- cyklosporyną,
- busulfanem,
- 5-fluorouracylem,
- fenytoiną,
- fenobarbitalem,
- karbamazepiną,
- cymetydyną,
- niektórymi antybiotykami i lekami przeciwarytmicznymi.
Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich stosowanych lekach oraz suplementach diety.
9. Metronidazol w ciąży i podczas karmienia piersią
Stosowanie metronidazolu u kobiet w ciąży wymaga indywidualnej oceny lekarza.
Tabletki doustne są przeciwwskazane w pierwszym trymestrze ciąży.
W drugim i trzecim trymestrze lek może być stosowany jedynie wtedy, gdy przewidywane korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.
Metronidazol przenika do mleka kobiecego, dlatego podczas karmienia piersią decyzję o leczeniu podejmuje lekarz. W niektórych sytuacjach może być konieczne czasowe przerwanie karmienia piersią.
10. Inne istotne informacje
Źródła:
https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/10629/characteristic
https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=137
https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/referrals/medicinal-products-containing-metronidazole-benidazole-tinidazole-and-secnidazole-human-use
Treści zamieszczone na stronie Recepty.pl mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępują konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani indywidualnej oceny stanu zdrowia pacjenta. Przed zastosowaniem każdego leku należy skonsultować się z lekarzem oraz zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania lub Charakterystyką Produktu Leczniczego. Decyzję o zastosowaniu, dawkowaniu, zmianie lub odstawieniu leku zawsze podejmuje lekarz.
Tak. Metronidazol jest lekiem przeciwbakteryjnym działającym głównie na bakterie beztlenowe. Wykazuje również aktywność przeciwko wybranym pierwotniakom, dlatego różni się od wielu klasycznych antybiotyków.
Połączenie metronidazolu z alkoholem może wywołać reakcję przypominającą działanie disulfiramu. Mogą wystąpić nudności, wymioty, zaczerwienienie twarzy, kołatanie serca i silny ból głowy. Alkoholu należy unikać podczas leczenia oraz przez co najmniej 48 godzin po przyjęciu ostatniej dawki.
Nie. Metronidazol nie leczy zakażeń grzybiczych wywołanych przez drożdżaki Candida. Stosuje się go przede wszystkim w bakteryjnym zapaleniu pochwy oraz rzęsistkowicy.
Jeżeli leczeniu podda się tylko jedna osoba, może dojść do ponownego zakażenia podczas kontaktów seksualnych. Dlatego w rzęsistkowicy zwykle zaleca się jednoczesne leczenie obojga partnerów.
Tak. Metronidazol występuje w wielu postaciach, m.in. jako tabletki doustne, tabletki i żele dopochwowe, preparaty do stosowania na skórę oraz roztwory do infuzji. Wybór postaci zależy od rodzaju i miejsca zakażenia.
Tak. Metaliczny posmak należy do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych metronidazolu i zwykle ustępuje po zakończeniu terapii.
Tak. Podczas leczenia mocz może przybrać ciemniejsze lub brunatnoczerwone zabarwienie. Jest to znane działanie metronidazolu i zazwyczaj nie stanowi powodu do niepokoju.
Tak, ale wyłącznie na określony rodzaj trądziku. Preparaty z metronidazolem stosowane na skórę są przeznaczone przede wszystkim do leczenia zmian zapalnych w przebiegu trądziku różowatego, a nie typowego trądziku młodzieńczego.
Nie. Lek działa głównie na bakterie beztlenowe. Większość bakterii tlenowych jest na niego niewrażliwa, dlatego w niektórych zakażeniach konieczne jest jednoczesne stosowanie innych antybiotyków.
Nie. Nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej, leczenie należy zakończyć zgodnie z zaleceniami lekarza. Zbyt wczesne przerwanie terapii może prowadzić do nawrotu zakażenia.
