1. Co to jest tirzepatyd?
Tirzepatyd jest substancją czynną stosowaną w leczeniu zaburzeń metabolicznych, przede wszystkim cukrzycy typu 2 oraz otyłości u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów.
Należy do leków inkretynowych, ale różni się od klasycznych agonistów receptora GLP-1, ponieważ działa jednocześnie na receptory GIP i GLP-1. Dzięki temu wpływa zarówno na kontrolę glikemii, jak i na apetyt, uczucie sytości oraz masę ciała.
Tirzepatyd występuje w postaci roztworu do wstrzykiwań podskórnych. Lek podaje się raz w tygodniu, zgodnie ze schematem ustalonym przez lekarza.
2. Jak działa tirzepatyd?
Tirzepatyd aktywuje receptory GIP i GLP-1, które biorą udział w regulacji gospodarki glukozowej, łaknienia i metabolizmu energetycznego.
Działanie tirzepatydu obejmuje:
- zwiększenie wydzielania insuliny w sposób zależny od stężenia glukozy,
- zmniejszenie stężenia glukagonu,
- obniżenie stężenia glukozy na czczo i po posiłku,
- opóźnienie opróżniania żołądka,
- zmniejszenie łaknienia,
- zwiększenie uczucia sytości i pełności,
- zmniejszenie spożycia energii,
- redukcję masy ciała głównie poprzez zmniejszenie masy tkanki tłuszczowej.
Tirzepatyd nie jest insuliną. U pacjentów z cukrzycą typu 2 może być stosowany samodzielnie albo razem z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, jeśli lekarz uzna to za właściwe.
3. Wskazania do stosowania tirzepatydu
Tirzepatyd jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2 u dorosłych, młodzieży i dzieci od 10. roku życia, gdy kontrola choroby za pomocą diety i aktywności fizycznej jest niewystarczająca.
Może być stosowany:
- w monoterapii, gdy metformina jest niewłaściwa z powodu nietolerancji lub przeciwwskazań,
- w skojarzeniu z innymi lekami stosowanymi w leczeniu cukrzycy typu 2.
Tirzepatyd jest również wskazany u dorosłych w kontroli masy ciała, jako uzupełnienie diety o obniżonej kaloryczności i zwiększonej aktywności fizycznej, u pacjentów z:
- BMI ≥30 kg/m², czyli otyłością,
- BMI od ≥27 kg/m² do <30 kg/m², czyli nadwagą, jeśli współistnieje co najmniej jedna choroba związana z nieprawidłową masą ciała, np. nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia, obturacyjny bezdech senny, choroba sercowo-naczyniowa, stan przedcukrzycowy lub cukrzyca typu 2.
4. Przeciwwskazania do stosowania tirzepatydu
Tirzepatydu nie należy stosować w przypadku uczulenia na tirzepatyd lub którykolwiek składnik danego preparatu.
Szczególnej ostrożności wymagają pacjenci:
- po przebytym zapaleniu trzustki,
- z objawami mogącymi sugerować ostre zapalenie trzustki,
- z ciężkimi chorobami przewodu pokarmowego, w tym ciężkim porażeniem żołądka,
- z nasilonymi nudnościami, wymiotami lub biegunką prowadzącymi do odwodnienia,
- z retinopatią cukrzycową wymagającą leczenia lub ścisłego monitorowania,
- stosujący insulinę lub pochodne sulfonylomocznika,
- planujący zabieg w znieczuleniu ogólnym lub głębokiej sedacji.
O możliwości zastosowania leku zawsze decyduje lekarz po ocenie wskazań, przeciwwskazań, chorób współistniejących i stosowanych leków.
5. Jak stosować tirzepatyd?
Tirzepatyd stosuje się raz w tygodniu we wstrzyknięciu podskórnym.
Zwykle leczenie rozpoczyna się od dawki 2,5 mg raz w tygodniu. Po 4 tygodniach dawkę zwiększa się do 5 mg raz w tygodniu. Następnie, jeśli jest to potrzebne, lekarz może zwiększać dawkę o 2,5 mg po co najmniej 4 tygodniach stosowania aktualnej dawki.
U dorosłych dawkami podtrzymującymi są najczęściej 5 mg, 10 mg i 15 mg raz w tygodniu. Maksymalna dawka u dorosłych wynosi 15 mg raz w tygodniu. U dzieci i młodzieży od 10. roku życia w leczeniu cukrzycy typu 2 maksymalna dawka wynosi 10 mg raz w tygodniu.
Lek podaje się podskórnie w brzuch, udo lub górną część ramienia. Miejsce wstrzyknięcia należy zmieniać rotacyjnie. Tirzepatyd można podawać o dowolnej porze dnia, niezależnie od posiłków.
6. Tirzepatyd – możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, tirzepatyd może powodować działania niepożądane, choć nie występują one u każdego pacjenta.
Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego i obejmują:
- nudności,
- biegunkę,
- wymioty,
- ból brzucha,
- zaparcia,
- niestrawność,
- wzdęcia,
- odbijanie,
- refluks żołądkowo-przełykowy.
Mogą wystąpić także:
- zmniejszenie łaknienia,
- zawroty głowy,
- uczucie zmęczenia,
- reakcje w miejscu wstrzyknięcia,
- wypadanie włosów u części pacjentów leczonych z powodu nadwagi lub otyłości,
- zwiększenie częstości akcji serca,
- zwiększenie aktywności lipazy lub amylazy,
- hipoglikemia, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu insuliny lub pochodnej sulfonylomocznika.
Rzadziej mogą wystąpić cięższe działania niepożądane, takie jak ostre zapalenie trzustki, kamica żółciowa, zapalenie pęcherzyka żółciowego, reakcja anafilaktyczna lub obrzęk naczynioruchowy.
Pilnego kontaktu z lekarzem wymagają silny, utrzymujący się ból brzucha, ból promieniujący do pleców, uporczywe wymioty, objawy odwodnienia, duszność, obrzęk twarzy lub gardła oraz objawy ciężkiej reakcji alergicznej.
7. Tirzepatyd – interakcje z innymi substancjami
Tirzepatyd może wpływać na wchłanianie niektórych leków doustnych, ponieważ opóźnia opróżnianie żołądka. Znaczenie kliniczne zależy od rodzaju leku i sytuacji pacjenta.
Szczególnej uwagi wymagają:
- insulina,
- pochodne sulfonylomocznika,
- doustne leki o wąskim indeksie terapeutycznym, np. warfaryna lub digoksyna,
- leki doustne, których szybkie działanie ma istotne znaczenie,
- inne leki przeciwcukrzycowe,
- doustne środki antykoncepcyjne, jeśli występują nasilone wymioty lub biegunka mogące osłabiać ich skuteczność.
Gdy tirzepatyd jest dodawany do insuliny lub pochodnej sulfonylomocznika, lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki tych leków, aby ograniczyć ryzyko hipoglikemii.
Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach diety i preparatach ziołowych.
8. Tirzepatyd a ciąża i karmienie piersią
Tirzepatyd nie jest zalecany w okresie ciąży ani u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują antykoncepcji.
Jeśli pacjentka planuje ciążę lub zajdzie w ciążę podczas leczenia, powinna skontaktować się z lekarzem. Ze względu na długi okres półtrwania tirzepatyd należy odstawić co najmniej 1 miesiąc przed planowaną ciążą.
W okresie karmienia piersią stosowanie tirzepatydu może być rozważone przez lekarza po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka. Decyzja powinna uwzględniać stan zdrowia matki, potrzebę leczenia oraz bezpieczeństwo dziecka.
9. Tirzepatyd a prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
Tirzepatyd nie ma wpływu lub ma nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Ostrożność jest jednak konieczna, jeśli lek jest stosowany razem z insuliną lub pochodną sulfonylomocznika, ponieważ może wtedy wzrosnąć ryzyko hipoglikemii. Objawy hipoglikemii, takie jak osłabienie, drżenie, potliwość, zawroty głowy, zaburzenia koncentracji lub senność, mogą utrudniać bezpieczne prowadzenie pojazdu.
Pacjent powinien znać objawy zbyt niskiego stężenia glukozy i wiedzieć, jak postępować w takiej sytuacji.
10. Inne istotne informacje
Podczas stosowania tirzepatydu warto pamiętać, że:
- lek podaje się raz w tygodniu, w ten sam wybrany dzień tygodnia,
- w razie potrzeby można zmienić dzień podawania, jeśli odstęp między dawkami wynosi co najmniej 3 dni,
- przy pominięciu dawki należy zastosować się do instrukcji z ulotki lub zaleceń lekarza,
- leczenie powinno być połączone z dietą i aktywnością fizyczną,
- u pacjentów z cukrzycą typu 2 konieczna może być kontrola glikemii,
- nasilone nudności, wymioty lub biegunka mogą prowadzić do odwodnienia,
- nie należy stosować leku bez kwalifikacji lekarskiej,
- tirzepatyd nie jest przeznaczony do leczenia cukrzycy typu 1,
- nie jest insuliną i nie zastępuje insuliny, jeśli pacjent jej wymaga,
- preparat Mounjaro jest dodatkowo monitorowany, co oznacza konieczność zgłaszania podejrzewanych działań niepożądanych.
Źródła:
https://www.ema.europa.eu/pl/documents/product-information/mounjaro-epar-product-information_pl.pdf
https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/mounjaro
https://www.medicines.org.uk/emc/product/15481/smpc
Treści zamieszczone na stronie Recepty.pl mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępują konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani indywidualnej oceny stanu zdrowia pacjenta. Przed zastosowaniem każdego leku należy skonsultować się z lekarzem oraz zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania lub Charakterystyką Produktu Leczniczego. Decyzję o zastosowaniu, dawkowaniu, zmianie lub odstawieniu leku zawsze podejmuje lekarz.
Tirzepatyd jest substancją czynną działającą na receptory GIP i GLP-1. Stosuje się go w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz w kontroli masy ciała u wybranych dorosłych pacjentów z otyłością lub nadwagą.
Nie. Obie substancje należą do leków inkretynowych, ale działają inaczej. Semaglutyd jest agonistą receptora GLP-1, natomiast tirzepatyd działa na receptory GIP i GLP-1.
Nie. Tirzepatyd nie jest insuliną. Może poprawiać wydzielanie insuliny zależnie od stężenia glukozy, ale nie zastępuje insuliny u pacjentów, którzy jej wymagają.
Tirzepatyd podaje się raz w tygodniu we wstrzyknięciu podskórnym. Lek można podawać o dowolnej porze dnia, z posiłkiem lub niezależnie od jedzenia.
Tirzepatyd może być stosowany w kontroli masy ciała u dorosłych spełniających określone kryteria BMI i chorób współistniejących. Nie jest to lek kosmetyczny ani preparat przeznaczony dla osób z prawidłową masą ciała.
Tak. Nudności należą do najczęstszych działań niepożądanych, zwłaszcza w okresie zwiększania dawki. U wielu pacjentów objawy żołądkowo-jelitowe zmniejszają się z czasem.
Silny, utrzymujący się ból brzucha, zwłaszcza promieniujący do pleców albo połączony z wymiotami, może wymagać pilnej konsultacji lekarskiej, ponieważ może sugerować ostre zapalenie trzustki.
Tak. Tirzepatyd może być stosowany razem z metforminą, jeśli lekarz uzna takie leczenie za właściwe. W niektórych schematach metforminę można kontynuować w dotychczasowej dawce.
Nie zaleca się stosowania tirzepatydu w ciąży. Lek należy odstawić co najmniej 1 miesiąc przed planowaną ciążą i skonsultować dalsze leczenie z lekarzem.
Tak, po przerwaniu terapii i powrocie do wcześniejszych nawyków żywieniowych masa ciała może ponownie wzrosnąć. Dlatego leczenie powinno być połączone z trwałą zmianą stylu życia, dietą i aktywnością fizyczną.
