Grypa

Co to jest grypa?

Grypa to ostra wirusowa choroba zakaźna układu oddechowego, wywoływana przez wirusy grypy typu A, B lub C, z których najgroźniejsze dla człowieka są typy A i B.
Charakteryzuje się nagłym początkiem, wysoką gorączką, bólem mięśni i stawów, kaszlem oraz ogólnym osłabieniem.
Grypa szerzy się drogą kropelkową i kontaktową, a sezon zachorowań przypada głównie na okres jesienno-zimowy.

Przyczyny

Zakażenie wirusem grypy typu A lub B, przenoszonym przez:
- kaszel, kichanie, rozmowę z osobą zakażoną,
- kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami (klamki, telefony, poręcze).
Okres inkubacji wynosi 1–4 dni, a chory jest najbardziej zakaźny w pierwszych 2–3 dniach choroby.

Wirus grypy atakuje komórki błony śluzowej dróg oddechowych, powodując ich uszkodzenie i stan zapalny, co sprzyja nadkażeniom bakteryjnym (np. zapaleniu płuc).

Objawy

Początek choroby jest nagły i gwałtowny, w odróżnieniu od przeziębienia, które rozwija się stopniowo.

Typowe objawy grypy:

wysoka gorączka (38–40°C),
dreszcze i uczucie rozbicia,
bóle mięśni, stawów i głowy,
suchy, męczący kaszel,
ból gardła i chrypka,
katar, zatkany nos,
silne osłabienie, senność,
utrata apetytu,
czasami nudności, wymioty lub biegunka (szczególnie u dzieci).

Objawy utrzymujące się po infekcji (tzw. zespół poinfluenzy):

przewlekłe zmęczenie, osłabienie,
podatność na infekcje,
obniżony nastrój i koncentracja.

Powikłania grypy

U większości pacjentów choroba przebiega łagodnie, ale u osób starszych, przewlekle chorych i dzieci może prowadzić do groźnych komplikacji:

zapalenie płuc (wirusowe lub bakteryjne),
zapalenie oskrzeli,
zapalenie mięśnia sercowego, osierdzia lub mózgu,
zaostrzenie chorób przewlekłych (astmy, POChP, cukrzycy, niewydolności serca),
zespół Guillaina-Barrégo – rzadkie powikłanie neurologiczne.

Diagnostyka

Rozpoznanie kliniczne:

Na podstawie objawów i sezonowości zachorowań.

Badania dodatkowe:

testy antygenowe (szybkie testy grypowe) – wykrywają wirusa w wymazie z nosa lub gardła,
RT-PCR – najdokładniejsze badanie potwierdzające typ wirusa grypy,
morfologia krwi – często leukopenia i limfocytoza,
w przypadku powikłań – RTG klatki piersiowej, CRP, posiewy.

Leczenie

1. Leczenie objawowe:

odpoczynek i nawadnianie (woda, elektrolity, herbata z cytryną, rosół),
leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe – paracetamol, ibuprofen,
leki przeciwkaszlowe lub wykrztuśne (zależnie od rodzaju kaszlu),
nawilżanie powietrza i inhalacje solą fizjologiczną,
unikanie wysiłku fizycznego do czasu pełnego wyzdrowienia.

2. Leczenie przeciwwirusowe:

Stosowane u pacjentów z grup ryzyka lub w ciężkim przebiegu choroby.

oseltamiwir (Tamiflu) lub zanamiwir (Relenza) – skuteczne, jeśli rozpoczęte w ciągu 48 godzin od pojawienia się objawów.

3. Leczenie powikłań:

antybiotyki tylko w przypadku nadkażenia bakteryjnego (np. zapalenie płuc lub ucha środkowego).

Domowe sposoby i profilaktyka

odpoczynek w łóżku i unikanie wychodzenia z domu,
duża ilość płynów – zapobiega odwodnieniu,
dieta lekkostrawna, bogata w witaminę C i cynk,
inhalacje i płukanie gardła solą morską lub rumiankiem,
unikanie kontaktu z innymi osobami w okresie zakaźnym.

Profilaktyka:

coroczne szczepienie przeciw grypie – zalecane wszystkim, szczególnie osobom starszym, przewlekle chorym, kobietom w ciąży i personelowi medycznemu,
mycie rąk i dezynfekcja powierzchni,
zasłanianie ust i nosa podczas kaszlu i kichania,
unikanie kontaktu z osobami przeziębionymi.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

gdy gorączka utrzymuje się ponad 3 dni lub ponownie wzrasta po okresie poprawy,
przy duszności, bólu w klatce piersiowej, krwiopluciu,
gdy występuje dezorientacja, sztywność karku, zaburzenia świadomości,
u dzieci: trudności w oddychaniu, niechęć do picia, senność lub drgawki,
u osób starszych lub z chorobami przewlekłymi przy każdym pogorszeniu stanu ogólnego.

Podsumowanie

Grypa to poważna infekcja wirusowa, która może prowadzić do ciężkich powikłań, jeśli nie jest właściwie leczona.
Wczesne rozpoznanie, odpoczynek, nawadnianie i – w razie potrzeby – leczenie przeciwwirusowe pozwalają uniknąć komplikacji i skrócić czas choroby.
Najlepszą ochroną pozostaje profilaktyka – coroczne szczepienie i higiena osobista.