Co to jest grypa sezonowa?
Grypa to ostra choroba wirusowa układu oddechowego, wywoływana przez wirusy grypy typu A i B, które przenoszą się drogą kropelkową – przez kaszel, kichanie lub rozmowę.
Charakteryzuje się nagłym początkiem, gorączką, bólami mięśni i stawów, kaszlem oraz ogólnym rozbiciem.
Choć u większości osób grypa ma przebieg łagodny, może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, kobiet w ciąży, dzieci i osób z chorobami przewlekłymi.
Co roku grypa odpowiada za miliony zachorowań na świecie, tysiące hospitalizacji i liczne zgony — dlatego szczepienie stanowi najskuteczniejszą metodę profilaktyki.
Przed czym chroni szczepienie
Szczepionka przeciw grypie chroni przed:
-
zakażeniem wirusem grypy (typ A i B),
-
ciężkim przebiegiem choroby i hospitalizacją,
-
poważnymi powikłaniami, takimi jak:
-
zapalenie płuc,
-
zapalenie mięśnia sercowego,
-
zaostrzenie astmy lub POChP,
-
udar mózgu,
-
zawał serca.
-
Szczepienie zmniejsza także ryzyko transmisji wirusa, chroniąc osoby z otoczenia, w tym dzieci, seniorów i osoby z osłabioną odpornością.
Dla kogo zalecane jest szczepienie
Szczepienie przeciw grypie jest zalecane każdemu, kto chce chronić siebie i innych przed zachorowaniem.
Szczególnie rekomendowane jest dla osób z grup podwyższonego ryzyka powikłań.
Grupy szczególnego ryzyka:
-
osoby powyżej 60. roku życia,
-
dzieci powyżej 6. miesiąca życia,
-
kobiety w ciąży i planujące ciążę,
-
osoby z chorobami przewlekłymi:
-
układu krążenia, oddechowego, cukrzycą, niewydolnością nerek,
-
obniżoną odpornością (np. po przeszczepach, w trakcie leczenia onkologicznego),
-
-
pracownicy ochrony zdrowia, nauczyciele, pracownicy handlu, transportu i służb mundurowych,
-
opiekunowie osób starszych lub przewlekle chorych,
-
dzieci uczęszczające do żłobków i przedszkoli.
Schemat szczepienia
Szczepienie przeciw grypie należy wykonywać corocznie, ponieważ wirusy grypy mutują (antygenowy dryf), co powoduje, że skład szczepionki zmienia się co sezon.
Dawkowanie:
-
dorośli i dzieci od 9. roku życia – 1 dawka rocznie,
-
dzieci od 6 miesięcy do 8 lat, które szczepią się pierwszy raz – 2 dawki w odstępie 4 tygodni.
Dostępne rodzaje szczepionek:
-
czterowalentne inaktywowane (IIV4) – zawierają antygeny dwóch szczepów typu A i dwóch typu B (najczęściej stosowane),
-
szczepionki bezkomórkowe lub splitowane (np. VaxigripTetra, Fluarix Tetra),
-
szczepionki donosowe (LAIV4) – dla dzieci powyżej 2. roku życia, zawierają żywe, osłabione wirusy (np. Fluenz Tetra).
Szczepienie wykonuje się w okresie jesiennym (od września do grudnia), najlepiej przed rozpoczęciem sezonu grypowego.
Skuteczność i czas ochrony
-
Skuteczność szczepienia przeciw grypie wynosi średnio 40–70%, w zależności od zgodności szczepów wirusa w danym sezonie.
-
Chroni przed ciężkim przebiegiem choroby, hospitalizacją i powikłaniami u ponad 90% osób zaszczepionych.
-
Ochrona rozwija się po około 2 tygodniach od szczepienia i utrzymuje przez 6–12 miesięcy.
Możliwe działania niepożądane
Szczepionka przeciw grypie jest bezpieczna i dobrze tolerowana.
Najczęstsze objawy są łagodne i krótkotrwałe:
-
ból, obrzęk lub zaczerwienienie w miejscu wstrzyknięcia,
-
niska gorączka, bóle mięśni, uczucie zmęczenia,
-
ból głowy lub lekki dyskomfort przez 1–2 dni.
Rzadkie działania niepożądane:
-
reakcje alergiczne (u osób uczulonych na składniki szczepionki, np. białko jaja kurzego),
-
bardzo rzadko – zespół Guillaina-Barrégo (1–2 przypadki na milion szczepień).
Nie ma przeciwwskazań do szczepienia kobiet w ciąży — wręcz przeciwnie, chroni ono również noworodka dzięki przekazanym przeciwciałom.
Znaczenie profilaktyczne
Coroczne szczepienie przeciw grypie:
-
znacznie zmniejsza ryzyko zachorowania,
-
chroni przed ciężkim przebiegiem i powikłaniami,
-
redukuje liczbę hospitalizacji i absencji w pracy,
-
chroni osoby z otoczenia (tzw. odporność populacyjna),
-
u kobiet w ciąży – zmniejsza ryzyko przedwczesnego porodu i powikłań u noworodka.
Szczepienie jest szczególnie ważne w miesiącach jesienno-zimowych, gdy zwiększa się liczba infekcji wirusowych, w tym COVID-19.
Podsumowanie
Szczepienie przeciw grypie sezonowej to najprostszy i najskuteczniejszy sposób ochrony przed chorobą, która każdego roku powoduje miliony zachorowań i powikłań.
Jest bezpieczne, dobrze tolerowane i zalecane wszystkim, zwłaszcza osobom z grup ryzyka.
Regularne, coroczne szczepienie pozwala zredukować ryzyko zachorowania, chronić swoich bliskich i uniknąć poważnych konsekwencji zdrowotnych grypy.
