Co to są krztusiec, błonica i tężec?
Szczepienie DTP chroni przed trzema poważnymi chorobami bakteryjnymi, które nieleczone mogą prowadzić do ciężkich powikłań, a nawet śmierci.
-
Krztusiec (koklusz) – wywoływany przez Bordetella pertussis, objawia się napadowym kaszlem, który może trwać wiele tygodni. Choroba szczególnie zagraża niemowlętom – może prowadzić do bezdechu, zapalenia płuc i uszkodzenia mózgu.
-
Błonica (dyfteryt) – zakażenie bakteriami Corynebacterium diphtheriae, które wytwarzają silną toksynę uszkadzającą mięsień sercowy, nerki i układ nerwowy.
-
Tężec – spowodowany toksyną Clostridium tetani, bakterii obecnej w glebie i kurzu. Zakażenie następuje przez rany, a objawy to bolesne skurcze mięśni i sztywność karku. Śmiertelność w nieleczonych przypadkach sięga nawet 50%.
Te trzy choroby są w pełni możliwe do opanowania dzięki szczepieniom, które od dekad stanowią fundament zdrowia publicznego.
Przed czym chroni szczepienie
Szczepienie DTP chroni przed zachorowaniem i ciężkimi powikłaniami:
-
krztuścem: zapalenie płuc, encefalopatia, bezdech, zatrzymanie oddechu u niemowląt,
-
błonicą: zapalenie mięśnia sercowego, uszkodzenia nerek, porażenia nerwowe,
-
tężcem: skurcze mięśni oddechowych, zaburzenia rytmu serca, niewydolność oddechowa, śmierć.
Szczepienie zapewnia wieloletnią odporność, a dawki przypominające są niezbędne do jej podtrzymania przez całe życie.
Dla kogo zalecane jest szczepienie
Szczepienie DTP jest obowiązkowe w Polsce i stanowi element kalendarza szczepień ochronnych dla dzieci.
Zalecane jest również osobom dorosłym w ramach dawek przypominających.
Dzieci i młodzież:
-
wszystkie dzieci od 2. miesiąca życia zgodnie z kalendarzem szczepień,
-
młodzież w wieku 14 i 19 lat – dawki przypominające.
Dorośli:
-
co 10 lat zalecane jest przypomnienie szczepienia przeciw tężcowi i błonicy (Td lub dTap),
-
osoby nieszczepione lub niepewne swojego statusu – należy rozpocząć lub uzupełnić cykl,
-
kobiety w ciąży – szczepienie dTap zalecane między 27. a 36. tygodniem, aby przekazać przeciwciała dziecku,
-
osoby narażone zawodowo: medycy, nauczyciele, pracownicy laboratoriów, rolnicy, żołnierze,
-
osoby po urazach, skaleczeniach lub pogryzieniach – szczepienie przypominające przeciw tężcowi (w połączeniu z błonicą i krztuścem).
Schemat szczepienia
Podstawowy cykl szczepień (DTP):
-
dawka – w 2. miesiącu życia,
-
dawka – w 3–4. miesiącu życia,
-
dawka – w 5–6. miesiącu życia,
-
dawka – w 16–18. miesiącu życia,
-
dawka przypominająca – w 6. roku życia,
-
kolejne dawki przypominające – w wieku 14 i 19 lat.
Dorośli:
-
przypomnienie co 10 lat (szczepionka dTap lub Td).
Rodzaje preparatów:
-
DTPa (bezkomórkowa) – nowoczesna, lepiej tolerowana wersja szczepionki,
-
DTwP (pełnokomórkowa) – starszy typ, obecnie stosowany rzadziej,
-
dTap / Td – szczepionki dla dorosłych o mniejszej zawartości antygenów.
Skuteczność i czas ochrony
-
Po pełnym cyklu szczepienia odporność osiąga ponad 95% osób zaszczepionych.
-
Odporność na tężec i błonicę utrzymuje się 10 lat, dlatego konieczne są dawki przypominające.
-
W przypadku krztuśca odporność naturalnie maleje z czasem, dlatego szczepienie przypominające jest szczególnie ważne dla dorosłych, którzy mogą nieświadomie zakażać niemowlęta.
Możliwe działania niepożądane
Szczepionka DTP jest bezpieczna, a większość objawów niepożądanych ma charakter łagodny i przemijający.
Najczęstsze reakcje to:
-
ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wstrzyknięcia,
-
gorączka, rozdrażnienie, senność,
-
tkliwość lub obrzęk kończyny.
Rzadko mogą wystąpić:
-
wysoka gorączka (>39°C),
-
przejściowy epizod wiotkości lub drgawek gorączkowych,
-
reakcje alergiczne (bardzo rzadkie, 1 na milion przypadków).
Szczepienie jest znacznie bezpieczniejsze niż choroby, przed którymi chroni.
Znaczenie profilaktyczne
Szczepienie przeciw krztuścowi, błonicy i tężcowi ma kluczowe znaczenie dla zdrowia publicznego:
-
chroni przed chorobami o ciężkim, często śmiertelnym przebiegu,
-
zapobiega epidemiom krztuśca wśród dzieci i dorosłych,
-
zmniejsza liczbę hospitalizacji i powikłań neurologicznych,
-
chroni noworodki dzięki odporności przekazywanej przez matkę.
Dzięki powszechnym szczepieniom błonica i tężec stały się w Polsce chorobami niezwykle rzadkimi, a zachorowania na krztusiec — mimo okresowych wzrostów — mają znacznie łagodniejszy przebieg.
Podsumowanie
Szczepienie DTP to jedno z najważniejszych szczepień ochronnych, które zapewnia długotrwałą odporność przeciw trzem groźnym bakteriom: Bordetella pertussis, Corynebacterium diphtheriae i Clostridium tetani.
Regularne dawki przypominające są niezbędne, by utrzymać odporność przez całe życie.
To szczepienie ratuje życie, zapobiega ciężkim powikłaniom i chroni całe społeczeństwo przed nawrotem chorób, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu były częstą przyczyną zgonów.
