Co to jest ospa wietrzna?
Ospa wietrzna (varicella) to ostra choroba wirusowa wieku dziecięcego, wywoływana przez wirus ospy wietrznej i półpaśca (Varicella zoster virus – VZV).
Zakażenie szerzy się drogą kropelkową lub przez kontakt z płynem z pęcherzyków skórnych i jest wysoce zaraźliwe — jedna chora osoba może zarazić nawet 9 na 10 osób nieuodpornionych w swoim otoczeniu.
Choć u większości dzieci przebieg choroby jest łagodny, ospa wietrzna może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie u niemowląt, dorosłych, kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością.
Szczepienie jest najskuteczniejszą metodą zapobiegania zachorowaniu i szerzeniu się wirusa.
Przed czym chroni szczepienie
Szczepionka przeciw ospie wietrznej chroni przed:
-
zakażeniem pierwotnym wirusem VZV,
-
powikłaniami ospy wietrznej, takimi jak:
-
bakteryjne nadkażenia skóry,
-
zapalenie płuc,
-
zapalenie móżdżku,
-
zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
-
zakażenie noworodka w czasie porodu (ospa wrodzona).
-
Zaszczepienie chroni również pośrednio przed późniejszym wystąpieniem półpaśca, ponieważ odporność po szczepieniu ogranicza reaktywację wirusa w przyszłości.
Dla kogo zalecane jest szczepienie
-
Dzieci w wieku 13–15 miesięcy – pierwsza dawka (szczepienie obowiązkowe dla dzieci z grup ryzyka, zalecane dla pozostałych),
-
Dzieci w wieku 6 lat – druga dawka (szczepienie przypominające),
-
Dzieci, które nie chorowały na ospę wietrzną i nie były szczepione wcześniej,
-
Osoby dorosłe bez odporności, szczególnie:
-
kobiety planujące ciążę,
-
pracownicy ochrony zdrowia, nauczyciele, opiekunowie,
-
osoby mające kontakt z dziećmi,
-
pacjenci z chorobami przewlekłymi lub przed planowanym leczeniem immunosupresyjnym.
-
Schemat szczepienia
Stosuje się szczepionki żywe, atenuowane, zawierające osłabiony wirus VZV.
Dawkowanie:
-
Dzieci od 13. miesiąca życia i dorośli:
-
2 dawki szczepionki w odstępie co najmniej 6 tygodni.
-
Dostępne preparaty:
-
Varilrix (GlaxoSmithKline),
-
Varivax (Merck Sharp & Dohme).
Możliwe jest także zastosowanie szczepionki skojarzonej MMRV (odra, świnka, różyczka, ospa wietrzna) – wygodne rozwiązanie dla dzieci.
Skuteczność i czas ochrony
-
Po dwóch dawkach szczepionki odporność rozwija się u ponad 98% zaszczepionych dzieci i utrzymuje się wieloletnio, prawdopodobnie przez całe życie.
-
U osób, które mimo szczepienia zachorują, choroba przebiega znacznie łagodniej i bez powikłań.
-
Szczepienie zmniejsza także ryzyko szerzenia się zakażenia w populacji.
Możliwe działania niepożądane
Szczepienie przeciw ospie wietrznej jest dobrze tolerowane i bezpieczne.
Najczęstsze objawy niepożądane mają charakter łagodny i przemijający:
-
zaczerwienienie, ból lub obrzęk w miejscu wstrzyknięcia,
-
stan podgorączkowy,
-
niewielka wysypka przypominająca ospę (po 1–3 tygodniach od szczepienia),
-
przejściowe powiększenie węzłów chłonnych.
Poważne odczyny alergiczne występują skrajnie rzadko.
Szczepionka nie jest zalecana kobietom w ciąży ani osobom z ciężkimi zaburzeniami odporności.
Znaczenie profilaktyczne
Szczepienie przeciw ospie wietrznej:
-
chroni przed zachorowaniem i ogranicza transmisję wirusa w środowisku,
-
zmniejsza ryzyko hospitalizacji i powikłań,
-
zapobiega zakażeniom wewnątrzszpitalnym,
-
chroni kobiety w ciąży i noworodki przed ciężkim przebiegiem choroby,
-
pomaga w budowaniu odporności populacyjnej.
Regularne szczepienia dzieci znacząco ograniczyły liczbę przypadków ospy w krajach, w których są powszechnie stosowane (np. USA, Niemcy, Australia).
Podsumowanie
Szczepienie przeciw ospie wietrznej to bezpieczna i skuteczna metoda zapobiegania jednej z najbardziej zakaźnych chorób wieku dziecięcego.
Dzięki dwóm dawkom szczepionki można uzyskać niemal całkowitą odporność na zakażenie, unikając zarówno choroby, jak i jej groźnych powikłań.
Jest szczególnie zalecane wszystkim dzieciom oraz osobom dorosłym, które nie chorowały na ospę i nie były wcześniej szczepione.
