Co to jest WZW typu B?
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) to poważna choroba zakaźna, wywoływana przez wirus HBV (Hepatitis B Virus), który atakuje komórki wątroby.
Zakażenie może mieć ostry lub przewlekły przebieg i prowadzić do marskości wątroby, niewydolności wątroby, a nawet raka wątrobowokomórkowego (HCC).
Wirus przenosi się poprzez kontakt z krwią lub płynami ustrojowymi osoby zakażonej — np. podczas:
-
kontaktów seksualnych,
-
używania wspólnych igieł,
-
zabiegów medycznych lub kosmetycznych bez zachowania sterylności,
-
porodu (z matki na dziecko).
HBV jest 100 razy bardziej zakaźny niż wirus HIV, dlatego szczepienie przeciw WZW B uznaje się za jedno z najważniejszych szczepień ochronnych na świecie.
Przed czym chroni szczepienie
Szczepionka przeciw WZW B chroni przed:
-
zakażeniem wirusem HBV,
-
rozwojem ostrego zapalenia wątroby,
-
przewlekłym nosicielstwem wirusa,
-
marskością i rakiem wątroby – najgroźniejszymi powikłaniami przewlekłego WZW B.
Szczepienie daje długotrwałą odporność immunologiczną, chroniąc nie tylko osobę zaszczepioną, ale również pośrednio ograniczając transmisję wirusa w populacji.
Dla kogo zalecane jest szczepienie
Szczepienie przeciw WZW B jest obowiązkowe dla wszystkich noworodków w Polsce i stanowi element programu szczepień ochronnych.
Zalecane jest również osobom dorosłym, które nie były wcześniej szczepione lub nie mają odporności.
Obowiązkowo / zalecane dla:
-
noworodków – pierwsza dawka w ciągu 24 godzin po urodzeniu,
-
dzieci i młodzieży, które nie ukończyły cyklu szczepień,
-
pracowników służby zdrowia, studentów kierunków medycznych,
-
osób z chorobami przewlekłymi (np. cukrzyca, niewydolność nerek, HIV),
-
pacjentów dializowanych lub planujących operacje,
-
osób mających liczne kontakty seksualne,
-
osób z uzależnieniem od narkotyków,
-
podróżujących do krajów o wysokim ryzyku zakażenia (Afryka, Azja, Europa Wschodnia),
-
członków rodzin osób zakażonych HBV.
Schemat szczepienia
Szczepienie przeciw WZW B wykonuje się przy użyciu szczepionki inaktywowanej, zawierającej oczyszczony antygen powierzchniowy HBsAg.
Podstawowy schemat:
-
dawka – w wybranym dniu (0),
-
dawka – po 1 miesiącu,
-
dawka – po 6 miesiącach od pierwszej dawki.
Taki schemat zapewnia pełną, trwałą odporność.
Szczepienie przyspieszone (np. dla podróżnych):
-
0 – 1 – 2 miesiące + dawka przypominająca po 12 miesiącach.
Szczepionki skojarzone:
U dzieci często stosuje się preparaty łączone, np. Infanrix hexa (DTPa-HBV-IPV-Hib), zawierające szczepienie przeciw WZW B wraz z innymi obowiązkowymi szczepieniami.
Skuteczność i czas ochrony
-
Po pełnym cyklu szczepienia odporność uzyskuje ponad 95% zdrowych osób dorosłych i dzieci.
-
Odporność utrzymuje się co najmniej 20–30 lat, a u wielu osób prawdopodobnie przez całe życie.
-
Nie ma potrzeby rutynowego doszczepiania, chyba że osoba jest narażona zawodowo lub jej odporność jest obniżona (np. pacjenci dializowani).
Możliwe działania niepożądane
Szczepienie jest bezpieczne i dobrze tolerowane.
Najczęstsze działania niepożądane są łagodne i przemijające:
-
ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wstrzyknięcia,
-
uczucie zmęczenia, niewielka gorączka,
-
przejściowe bóle mięśni lub stawów.
Ciężkie reakcje alergiczne występują wyjątkowo rzadko (poniżej 1 przypadku na milion dawek).
Nie zawiera żywego wirusa, więc może być stosowana również u kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością.
Znaczenie profilaktyczne
Szczepienie przeciw WZW B jest najskuteczniejszym sposobem zapobiegania zakażeniu HBV i jego powikłaniom.
Dzięki powszechnym szczepieniom wprowadzonym w Polsce w 1994 roku:
-
liczba nowych zakażeń spadła o ponad 90%,
-
znacząco zmniejszyła się liczba przypadków marskości i raka wątroby,
-
wyeliminowano transmisję wertykalną (z matki na dziecko).
W wielu krajach świata szczepienie to jest uznawane za standard ochrony zdrowia publicznego, chroniący całe pokolenia.
Podsumowanie
Szczepienie przeciw WZW typu B to jedno z najważniejszych osiągnięć współczesnej medycyny, skutecznie chroniące przed chorobą, która może prowadzić do marskości i raka wątroby.
Jest bezpieczne, trwałe i rekomendowane dla wszystkich — od noworodków po dorosłych, zwłaszcza osoby narażone zawodowo lub podróżujące.
Regularne szczepienia populacyjne sprawiają, że zakażenia HBV w Polsce należą dziś do rzadkości, a choroba jest skutecznie kontrolowana.
